Call: +60 3-5880 6851
Fax: +60 3-5880 6751
Email: info@amirelly.com.my

HUBUNGI KAMI

Guaman Syarie

Undang-undang Syariah adalah undang-undang yang bukan ciptaan manusia bahkan ia merupakan undang-undang dari Pencipta iaitu Allah S.w.t yang diperturunkan menerusi RasulNya Nabi Muhammad SAW. Syariah dari segi bahasa membawa maksud “Jalan yang Lurus” sebagaimana Firman Allah SWT di dalam Al- Quran,“Kemudian Kami jadikan kamu berada di atas suatu jalan yang lurus (Syariah) maka hendaklah kamu mengikutnya. Dan jangan sekali-kali mengikuti nafsu mereka yang tidak mengetahui” (Al-Quran 45:18) Antara maksudnya juga ialah sebagai ‘saluran air yang mengalir yang menjadi sumber minuman’.

Isu-Isu Perundangan

  • Perceraian Seksyen 47
  • Perceraian Tebus Talaq
  • Perceraian Taklik
  • Perceraian Fasakh
  • Perceraian Lian
  • Lafaz cerai melalui aplikasi Whatsapp
  • Hak selepas perceraian
  • Hadhanah
  • Mutaah
  • Harta Sepencarian
  • Nafkah Anak Selepas Perceraian
  • Nafkah Anak Tidak Sah Taraf
  • Hak Tempat Tinggal Wanita Selepas Perceraian
  • Bagaimana Hak Jagaan Anak boleh hilang?
  • Tempoh Hak Jagaan Anak
  • Hak Terhadap Nafkah atau Pemberian Selepas Perceraian
  • Hak Isteri terhadap Mas Kahwin dalam Islam
  • Tanggungjawab Menanggung Nafkah Anak Angkat
  • Nafkah Isteri
  • Nafkah Anak
  • Hak Melawat dan Bermalam Anak Selepas Perceraian
  • Tanggungan Nafkah Anak
  • Harta Sepencarian kerana Poligami
  • Harta Pusaka
  • Hibah: Memahami Pemberian Harta dalam Islam
  • Pembahagian Harta Pusaka dalam Islam: Peranan Waris & Baitul Mal
  • Wasiat secara lisan
  • Pembunuh Tidak Berhak Mewarisi Harta
  • Perbezaan Wasiat, Hibah dan Faraid
  • Bolehkah Anak Angkat Menuntut Harta Pusaka
  • Pasangan tanpa Sijil Nikah
  • Perintah Kembali Taat kepada Suami
  • Nusyuz dalam Perspektif Syariah dan Undang-Undang Keluarga Islam
  • Tempoh Penafian Nasab Anak Menurut Syarak
  • Penetapan Nasab Anak dalam Perkahwinan
  • Batal Tunang: Berhakkah Meminta Semula Hadiah?
  • Poligami tanpa kebenaran mahkamah
  • Poligami
  • Status Anak Tak Sah Taraf
  • Wali Enggan
  • Anggapan Mati
  • Pembubaran Perkahwinan (Murtad)
  • Bolehkah isteri Memfailkan Fasakh jika Suami Tidak Memberi Nafkah
  • Bidang Kuasa Mahkamah
  • Kesalahan Minum Arak dalam Perundangan Jenayah Islam di Malaysia
  • Poligami Tanpa Kebenaran Mahkamah
  • Jenayah Zina
  • Lelaki menyerupai wanita
  • Mengajar tanpa tauliah
  • Khalwat
  • Umur Minimum Perkahwinan
  • Pelacuran
  • Gangguan Terhadap Perkahwinan
  • Larangan Membawa Anak Keluar dari Malaysia Tanpa Kebenaran
  • Persediaan sebelum persetubuhan
  • Mengajar agama tanpa tauliah
  • Menghina Islam
  • Kesalahan Memprogandakan Doktrin Palsu
  • Kesalahan Liwat
  • Qarinah
  • Persetubuhan syubhah

 

PERCERAIAN SEKSYEN 47

 

 
Di bawah seksyen 47 Enakmen Undang-undang keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003, telah memperuntukkan bahawa;-
 
“seseorang suami atau seseorang isteri yang hendak bercerai hendaklah menyerahkan suatu permohonan untuk perceraian kepada Mahkamah dalam borang yang ditetapkan, disertai dengan surat akuan berkanun …..”  
 
Merujuk kepada seksyen di atas, sekiranya seseorang ingin memfailkan perceraian, mereka hendaklah mendapatkan borang saman perceraian di Mahkamah Rendah Syariah di tempat pihak-pihak mastautin. Kemudian, borang saman tersebut akan disertakan sekali surat akuan, di mana surat akuan tersebut hendaklah diikrarkan di hadapan Pesuruhjaya Sumpah.
 
Sekiranya suami tidak bersetuju untuk menceraikan isteri, maka satu jawatankuasa pendamai akan ditubuhkan bagi mendamaikan pihak-pihak. Hal ini dinyatakan di dalam Seksyen 47 (5) Enakmen Undang-undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003.

Perceraian Tebus Talaq / Khuluq

Maksud Khuluk
Khuluk atau cerai tebus talak merujuk kepada perceraian yang berlaku atas permintaan dan keinginan isteri untuk menamatkan perkahwinan dengan suaminya. Dalam khuluk, isteri perlu memberikan suatu bentuk tebusan kepada suami, yang biasanya melibatkan pemulangan mas kahwin yang pernah diterima. Khuluk bertujuan memberi kelegaan kepada isteri yang tidak lagi mampu menjalani kehidupan bersama suaminya atas sebab-sebab tertentu.

Dalil Pensyariatan Khuluk
Pensyariatan khuluk dinyatakan dalam Al-Qur’an, surah Al-Baqarah ayat 229:
“…Kalau kamu khuatir kedua-duanya tidak dapat menegakkan aturan-aturan hukuman Allah, maka tidaklah mereka berdosa mengenai bayaran (tebus talak) yang diberikan oleh isteri untuk menebus dirinya…”

Hadis Rasulullah SAW juga menyokong pensyariatan ini. Dalam riwayat Ibn Abbas, isteri Thabit bin Qais mengadu kepada Rasulullah SAW bahawa dia tidak menyukai suaminya walaupun akhlaknya baik. Rasulullah SAW bertanya sama ada dia bersedia memulangkan kebun (mahar) kepada suaminya. Setelah dia bersetuju, Rasulullah meminta suaminya menceraikannya dengan satu talak.

Hukum Khuluk
Khuluk diharuskan dalam Islam dengan syarat tertentu. Perceraian ini dianggap sebagai talak ba’in sughra, yang bermaksud suami tidak boleh merujuk kembali kepada isteri sepanjang tempoh idah melainkan dengan akad dan mahar baru.

Syarat-Syarat Khuluk

  1. Berasaskan Keinginan Isteri: Isteri yang memohon khuluk mesti melakukannya atas dasar kebencian terhadap suami yang menghalangnya menjalani kehidupan rumahtangga dengan harmoni.
  2. Tidak Disebabkan Paksaan: Suami tidak boleh menyakiti atau memaksa isteri sehingga dia terpaksa menebus talak.
  3. Bayaran Tebusan: Tebusan yang diberikan isteri digalakkan tidak melebihi mas kahwin yang diterima, kecuali dalam situasi yang dipersetujui bersama.

Peruntukan Undang-Undang di Malaysia
Di bawah Seksyen 49(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003, jika suami tidak bersetuju menjatuhkan talak secara rela, tetapi kedua-dua pihak bersetuju untuk bercerai melalui penebusan, mahkamah akan mengarahkan suami melafazkan perceraian dengan cara khuluk. Perceraian ini diklasifikasikan sebagai ba’in sughra, yang tidak boleh dirujuk.

Kesimpulan
Khuluk merupakan satu solusi yang dibenarkan dalam Islam untuk meleraikan perkahwinan apabila isteri tidak lagi mampu meneruskan kehidupan bersama suami. Proses ini harus dilakukan secara adil, mengikuti syarat-syarat yang ditetapkan oleh syarak dan undang-undang, demi menjaga hak kedua-dua pihak.

 

Perceraian Taklik

Pendahuluan

Taklik merupakan salah satu konsep penting dalam undang-undang keluarga Islam yang sering dikaitkan dengan mekanisme perlindungan terhadap isteri dalam sesebuah perkahwinan. Secara asasnya, taklik merujuk kepada lafaz cerai yang bersyarat, iaitu perceraian yang bergantung kepada berlakunya suatu keadaan tertentu yang telah ditetapkan oleh suami selepas akad nikah. Dalam konteks perundangan Malaysia, konsep ini mempunyai asas yang jelas dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam negeri-negeri serta disokong oleh prinsip-prinsip Syariah yang menitikberatkan keadilan dan kesejahteraan dalam institusi rumah tangga.

Konsep Taklik dalam Hukum Islam

Dari sudut fiqh, taklik diakui sebagai salah satu bentuk talak yang sah, dengan syarat ia memenuhi rukun dan syarat tertentu. Ulama fiqh membahagikan taklik kepada dua bentuk utama:

  1. Taklik Lafzi – Iaitu lafaz taklik yang dibuat secara jelas oleh suami selepas perkahwinan, seperti yang sering dimaktubkan dalam surat perakuan ta‘liq selepas akad nikah.
  2. Taklik Hukmi – Iaitu keadaan di mana perceraian berlaku secara hukum apabila sesuatu syarat yang ditetapkan oleh syarak dipenuhi, contohnya apabila suami mengabaikan isteri dalam tempoh yang lama tanpa sebab yang munasabah.

Taklik lazimnya dikaitkan dengan janji-janji tertentu yang dibuat oleh suami bagi memastikan kebajikan isteri terpelihara sepanjang perkahwinan. Jika janji tersebut dilanggar, isteri mempunyai hak untuk membawa perkara ini ke Mahkamah Syariah bagi mendapatkan pengesahan sama ada perceraian telah berlaku.

Peruntukan Perundangan Berkaitan Taklik di Malaysia

Dalam sistem perundangan Islam di Malaysia, hak isteri untuk menuntut perceraian berdasarkan taklik diperuntukkan secara jelas dalam Seksyen 50(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003, yang menyatakan:

“Seseorang perempuan yang bersuami boleh, jika berhak mendapat perceraian menurut syarat-syarat surat perakuan ta’liq yang dibuat selepas berkahwin, memohon kepada Mahkamah untuk menetapkan bahawa perceraian yang demikian telah berlaku.”

Berdasarkan peruntukan ini, isteri yang mendapati suaminya telah melanggar syarat taklik boleh mengajukan permohonan ke Mahkamah Syariah untuk mendapatkan pengesahan bahawa perceraian telah berlaku. Namun, ini tidak bermaksud perceraian berlaku secara automatik sejurus selepas pelanggaran syarat, sebaliknya, ia memerlukan penelitian dan pengesahan pihak mahkamah melalui proses pembuktian.

Dalil dan Justifikasi Syariah

Konsep taklik berasaskan prinsip keadilan dalam Islam yang menekankan kepentingan hak dan kesejahteraan pasangan dalam perkahwinan. Antara dalil yang sering dikaitkan dengan isu ini termasuk:

  1. Surah Al-Baqarah, ayat 229

    “Talak (yang boleh dirujuk) itu dua kali. Setelah itu bolehlah ia rujuk (kembali kepada isterinya) dengan cara yang baik atau menceraikannya dengan cara yang baik…”

    Ayat ini memberi isyarat bahawa perceraian bukanlah sesuatu yang boleh dilakukan secara sewenang-wenangnya, tetapi harus berasaskan sebab yang munasabah dan melalui prosedur yang teratur.

  2. Hadis Riwayat al-Bukhari dan Muslim

    “Sesungguhnya perkara halal yang paling dibenci oleh Allah ialah perceraian.”

    Hadis ini menunjukkan bahawa Islam tidak menggalakkan perceraian tanpa sebab yang kukuh. Namun, dalam situasi di mana suami gagal menunaikan tanggungjawabnya atau melanggar janji yang telah dibuat dalam taklik, perceraian menjadi satu mekanisme penyelesaian yang dibenarkan.

  3. Kaedah Fiqh: “Ad-darar yuzāl” (Kemudaratan mesti dihilangkan).

    • Prinsip ini menekankan bahawa sekiranya sesuatu keadaan membawa mudarat kepada salah satu pihak dalam perkahwinan, maka Islam memberikan ruang untuk tindakan yang boleh menghilangkan kemudaratan tersebut, termasuk perceraian berdasarkan taklik.

Implikasi dan Cabaran dalam Pelaksanaan Taklik

Meskipun konsep taklik memberi perlindungan kepada isteri, terdapat beberapa cabaran dalam pelaksanaannya, antaranya:

  1. Beban Pembuktian di Mahkamah – Isteri perlu membuktikan bahawa suami benar-benar telah melanggar syarat taklik, yang kadangkala memerlukan saksi atau dokumen sokongan seperti laporan polis atau laporan perubatan.
  2. Kesedaran Masyarakat – Tidak semua pasangan memahami implikasi taklik yang mereka tandatangani selepas akad nikah, menyebabkan ramai yang tidak mengetahui hak mereka apabila berlaku pelanggaran syarat.
  3. Kesukaran Mendapat Pengesahan Mahkamah – Dalam sesetengah kes, walaupun isteri mendakwa suami melanggar taklik, mahkamah perlu memastikan bahawa pelanggaran tersebut benar-benar memenuhi syarat sebelum mensabitkan perceraian.

Kesimpulan

Taklik dalam perkahwinan bukan sekadar lafaz biasa, tetapi satu bentuk perlindungan kepada isteri dalam memastikan hak mereka terjaga. Dari perspektif perundangan Islam dan undang-undang keluarga di Malaysia, taklik diiktiraf sebagai mekanisme yang sah bagi menangani pengabaian hak dalam perkahwinan. Namun, pelaksanaannya memerlukan penelitian teliti dari pihak mahkamah agar perceraian tidak berlaku secara sewenang-wenangnya.

Dalam konteks realiti masyarakat hari ini, terdapat keperluan untuk meningkatkan kesedaran pasangan suami isteri terhadap implikasi taklik agar mereka lebih memahami hak dan tanggungjawab masing-masing. Ini bukan sahaja dapat mengelakkan salah faham, malah dapat memastikan keadilan dalam rumah tangga terus terpelihara selari dengan prinsip-prinsip Islam.

Perceraian Fasakh

 

Fasakh ialah pembubaran ikatan perkahwinan yang dilaksanakan atas perintah mahkamah atau kadi berdasarkan alasan-alasan tertentu yang diiktiraf oleh hukum syarak. Menurut Dewan Bahasa dan Pustaka, fasakh berlaku atas aduan isteri seperti suami lemah tenaga batin atau gila, dan hanya boleh dilakukan oleh pihak yang berkuasa. Definisi ini selari dengan pandangan Mahkamah Syariah Wilayah Persekutuan, yang menekankan fasakh sebagai pembubaran perkahwinan berdasarkan perintah mahkamah, berpandukan peruntukan undang-undang seperti Seksyen 52 Akta Undang-Undang Keluarga Islam 1984 (Akta 303).

 

Alasan-Alasan Fasakh

Mengikut Seksyen 53(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor, seseorang lelaki atau perempuan boleh memohon fasakh atas alasan berikut:

  1. Tempat pasangan tidak diketahui selama lebih daripada satu tahun.
  2. Suami cuai atau gagal memberi nafkah selama tiga bulan.
  3. Pasangan dipenjarakan selama tiga tahun atau lebih.
  4. Pasangan tidak menunaikan kewajipan perkahwinan tanpa alasan munasabah selama satu tahun.
  5. Suami mati pucuk sejak perkahwinan dan masih dalam keadaan tersebut, tanpa pengetahuan isteri pada masa perkahwinan.
  6. Pasangan mengidap penyakit gila selama dua tahun, kusta, vitiligo, atau penyakit kelamin yang boleh berjangkit.
  7. Isteri, yang dikahwinkan oleh wali mujbir sebelum umur baligh, menolak perkahwinan itu sebelum mencapai umur 18 tahun, dengan syarat perkahwinan itu belum disetubuhi.
  8. Suami atau isteri berkelakuan aniaya terhadap pasangannya, termasuk:
    • Lazim menyakiti atau menjadikan kehidupan pasangan menderita.
    • Berkawan dengan individu jahat atau hidup berperangai keji menurut hukum syarak.
    • Memaksa pasangan hidup secara lucah.
    • Melupuskan harta pasangan atau menghalangnya menggunakan hak terhadap harta tersebut.
    • Menghalang pasangan menjalankan amalan agamanya.
    • Tidak melayani pasangan secara adil dalam poligami.
  1. Suami enggan menyetubuhi isteri walaupun setelah empat bulan berlalu.
  2. Isteri tidak memberikan izin kepada perkahwinan tersebut, atau izinnya tidak sah kerana paksaan, kesilapan, atau ketidaksempurnaan akal.
  3. Pada masa perkahwinan, isteri adalah seorang yang sakit otak mengikut Ordinan Sakit Otak 1952, yang menjadikannya tidak layak untuk berkahwin.
  4. Sebarang alasan lain yang diiktiraf oleh hukum syarak.

 

 

Kes: Nurul Huda bt Ismail v Nurrizal bin Ahmad Imran [2009]

Dalam kes ini, plaintif memohon fasakh kerana defendan gagal memberi nafkah zahir selama lebih tujuh bulan. Mahkamah Syariah mendapati defendan tidak pernah mengambil tindakan untuk memujuk isteri kembali ke rumah atau membuktikan plaintif nusyuz. Oleh itu, mahkamah membenarkan permohonan fasakh berdasarkan kegagalan nafkah melebihi tempoh tiga bulan.

 

Kesimpulan

Fasakh adalah mekanisme penting dalam undang-undang syariah bagi melindungi hak individu dalam perkahwinan bermasalah. Prosesnya, yang memerlukan pengesahan mahkamah, memastikan pembubaran perkahwinan dilakukan secara sah dan berlandaskan keadilan. Kes seperti Nurul Huda menunjukkan peranan mahkamah dalam mempertahankan hak isteri yang terabai, seterusnya memperkukuh keadilan dalam institusi perkahwinan.

 

Rujukan

  1. Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor
  2. Nurul Huda binti Ismail v Nurrizal bin Ahmad Imran [2009] 1 ShLR 108
  3. Dewan Bahasa dan Pustaka

Perceraian Li’an

Apa Itu Perceraian Li’an?
Perceraian li’an berlaku apabila seorang suami menuduh isterinya berzina tetapi tidak dapat mengemukakan empat orang saksi sebagai bukti. Dalam situasi ini, kedua-dua pihak dikehendaki melafazkan sumpah li’an seperti yang disebut dalam al-Qur’an:

“Dan orang-orang yang menuduh isterinya berzina, sedang mereka tidak ada saksi-saksi (yang mengesahkan tuduhannya itu) selain daripada dirinya sendiri, maka persaksian (yang sah pada syarak) bagi seseorang yang menuduh itu hendaklah dia bersumpah dengan nama Allah, empat kali bahawa sesungguhnya dia dari orang yang benar. Dan sumpah yang kelima (hendaklah dia berkata) bahawa laknat Allah akan menimpa dirinya jika dia dari orang-orang yang berdusta.”
(Surah An-Nur, 24:6-7)

Proses li’an juga boleh berlaku apabila suami menolak nasab anak yang dikandung atau dilahirkan oleh isterinya.

Peruntukan Undang-Undang Syariah di Selangor
Seksyen 51(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003 menyatakan:

“Jika pihak-pihak kepada sesuatu perkahwinan telah mengangkat sumpah dengan cara li’an mengikut Hukum Syarak di hadapan Hakim Syari’e, apabila penghakiman, maka Hakim Syari’e itu hendaklah memerintahkan mereka difaraqkan dan dipisahkan dan hidup berasingan selama-lamanya.”

Kesan Perceraian Li’an terhadap Perkahwinan:

  1. Talak Ba’in: Perceraian ini bersifat talak ba’in, yang bermaksud pasangan itu tidak boleh rujuk atau berkahwin semula selama-lamanya.
  2. Nasab Anak: Anak yang ditolak oleh suami semasa sumpah li’an tidak boleh dinasabkan kepadanya, tetapi nasab anak tetap kepada ibu.
  3. Haram Berkahwin Semula: Suami dan isteri yang bercerai secara li’an diharamkan berkahwin semula walaupun isteri telah berkahwin dengan orang lain selepas itu.
  4. Gugur Had Qazaf: Tuduhan qazaf (menuduh tanpa bukti) ke atas suami digugurkan jika li’an dilakukan.
  5. Hukuman Zina: Jika isteri tidak bersumpah li’an untuk mempertahankan dirinya, dia boleh dikenakan hukuman zina.

Kesimpulan:
Perceraian li’an adalah satu proses berat yang melibatkan sumpah dengan nama Allah dan mempunyai kesan kekal terhadap hubungan perkahwinan serta nasab anak. Oleh itu, suami isteri perlu berhati-hati dalam menjaga keharmonian rumah tangga dan mengelakkan tuduhan yang tidak berasas.

 

Lafaz Cerai Melalui Aplikasi “Whatsapp”

Perceraian dalam Islam adalah satu perkara yang serius dan perlu dilaksanakan dengan penuh tanggungjawab mengikut garis panduan syariah. Firman Allah SWT dalam al-Quran:

“Talak (yang boleh dirujuk kembali itu hanya) dua kali. Sesudah itu bolehlah ia (rujuk dan) memegang terus (isterinya itu) dengan cara yang sepatutnya atau melepaskan (menceraikannya) dengan cara yang baik.” (Surah al-Baqarah: 229)

Hadis Rasulullah SAW yang diriwayatkan daripada Abu Hurairah RA pula menguatkan lagi kepentingan urusan talak, nikah, dan rujuk:

“Tiga perkara yang dilakukan secara serius atau main-main memberi kesan; nikah, talak, dan rujuk.” (Riwayat Abu Dawud, al-Tirmizi, dan Ibnu Majah)

Rukun Talaq dalam Islam

Lima rukun talak yang perlu dipenuhi bagi menjadikan perceraian sah ialah:

  1. Suami yang mempunyai kuasa menceraikan,
  2. Isteri yang boleh diceraikan,
  3. Sighah (Lafaz talak yang digunakan),
  4. Qasad (niat) yang ikhlas dari suami untuk menceraikan, dan
  5. Wilayah (kuasa) suami dalam perceraian tersebut.

Setiap rukun ini penting untuk memastikan lafaz talak memenuhi hukum syarak dan sah. Dalam isu lafaz cerai melalui aplikasi “WhatsApp”, fokus utama adalah pada rukun sighah (lafaz talak) yang digunakan. Timbul persoalan dalam isu ini adalah samada lafaz cerai melalui aplikasi “Whatsapp” ini adalah lafaz yang soreh atau lafaz kinayah?

Lafaz Cerai Melalui Aplikasi “Whatsapp” – Soreh atau Kinayah?

Dengan perkembangan teknologi, pelbagai medium komunikasi seperti SMS, e-mel, dan aplikasi mesej seperti WhatsApp kini menjadi cara untuk menyampaikan hasrat, termasuk talak. Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan pada 27 Ogos 2003 memutuskan bahawa lafaz talak melalui tulisan yang jelas seperti WhatsApp adalah lafaz kinayah. Dalam kes kinayah ini, talak hanya sah jika suami mempunyai niat yang nyata untuk menceraikan isterinya sewaktu menghantar mesej tersebut.

Muzakarah juga menegaskan bahawa setiap perceraian yang berlaku perlu dikemukakan kepada mahkamah syariah untuk pengesahan dan penthabitan. Lafaz talak melalui alat komunikasi moden dianggap kurang beradab kerana perceraian dalam Islam dianjurkan dilakukan secara bersemuka dengan hikmah.

Kesimpulan

Lafaz talak melalui aplikasi WhatsApp adalah dibenarkan dan sah jika syarat-syarat tertentu dipenuhi, termasuk adanya niat yang jelas dari suami. Namun, lafaz ini dianggap sebagai kinayah, bukan soreh, kerana ia memerlukan pengesahan niat. Walaupun sah, penggunaan tulisan dalam lafaz talak sebaiknya dielakkan demi menjaga adab dalam proses perceraian, memberikan peluang untuk perbincangan secara tertib.

Rujukan:

  1. (2022, January 20). #336 Talak melalui WhatsApp – Maktabah Al-Bakri. https://maktabahalbakri.com/336-talak-melalui-whatsapp/
  2. Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia Kali Ke-59 (Penceraian Melalui Sistem Pesanan Ringkas (SMS) (2003)

HAK SELEPAS PERCERAIAN

HAK-HAK SELEPAS PERCERAIAN

Mengenai hak-hak wanita selepas diceraikan suami, Allah swt telah menyatakan :
‘Tempatkanlah mereka (para isteri) di mana kamu bertempat tinggal menurut kemampuanmu dan janganlah kamu menyusahkan mereka untuk menyempitkan mereka. Dan jika mereka (isteri-isteri yang sudah ditalak) itu sedang hamil, maka berikanlah kepada mereka nafkahnya hingga mereka bersalin, kemudian jika mereka menyusu (anak-anak)mu untukmu maka berikanlah kepada mereka upahnya dan musyawarahkanlah antara kamu (segala sesuatu) dengan baik dan jika kamu menemui kesulitan maka perempuan lain boleh menyusukan (anak itu) untuknya’.
( Surah at-Talak : 6 )

Demikian Allah memberi panduan mengenai hak-hak wanita selepas diceraikan suami. Ini bermakna tanggungjawab suami memberi nafkah kepada isteri dan anak-anak bukan sahaja semasa hidup bersama tetapi juga selepas bercerai dengan isteri.
Sungguhpun ikatan pernikahan telah putus akibat jatuh talaq, Islam masih memberi ruang kepada pasangan suami isteri untuk terus berhubung di antara satu sama lain dengan batas-batas pergaulan yang diharuskan oleh Hukum Syarak. Matlamat ini amat murni bagi memastikan hak-hak bekas suami isteri dan anak-anak terus dilindungi.

PERKARA YANG BOLEH DITUNTUT DI MAHKAMAH SYARIAH

Mengenai hak-hak yang boleh dituntut di Mahkamah selepas sesuatu perceraian berlaku ialah:
1. Nafkah Iddah
2. Mut’ah
3. Harta Sepencarian
4. Hak Jagaan Anak (Hadhanah)
5. Nafkah Anak
6. Tunggakan Nafkah
7. Hak Tempat Tinggal

Nafkah Iddah
Nafkah iddah ialah nafkah yang wajib dibayar kepada bekas isteri di dalam tempoh iddah Raj’ie disebabkan sesuatu perceraian iaitu makanan, pakaian dan tempat tinggal mengikut Hukum Syarak.

Tunggakan Nafkah
Tunggakan nafkah ialah nafkah yang tidak ditunaikan oleh suami kepada isterinya dalam tempoh perkahwinan dan menjadi hutang ke atas suaminya dan wajib dibayar. Tunggakan ini boleh dituntut dimana-mana Mahkamah Syariah.

Tunggakan Nafkah Anak
Tunggakan nafkah anak boleh dipohon kepada Mahkamah apabila suami atau bekas suami telah gagal melaksanakan satu perintah nafkah anak yang telah dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah. Tunggakan tersebut boleh dipohon dari tarikh kegagalan membayar perintah nafkah anak tersebut.

Nafkah Anak
Nafkah anak ialah suatu nafkah wajib ke atas seseorang bagi menanggung nafkah anaknya, sama ada anak itu berada dalam jagaannya atau dalam jagaan orang lain.
Nafkah anak ini termasuklah makanan, pakaian, tempat tinggal, pendidikan, keperluan diri dan perubatan sekadar mencukupi mengikut kemampuannya.

Hak Tempat Tinggal
Seseorang perempuan yang diceraikan adalah berhak tinggal di rumah di mana dia biasa tinggal semasa dalam perkahwinan selama tempoh iddah.

HADHANAH (HAK PENJAGAAN ANAK)

Hadanah bermaksud penjagaan kanak-kanak yang masih kecil dan belum berupaya untuk menguruskan dirinya sendiri, sama ada lelaki atau perempuan, sama ada dalam tempoh perkahwinan atau selepas perceraian.

Seperti yang disebut di dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003 ;-

Seksyen 82. Orang yang berhak menjaga kanak-kanak

(1) Tertakluk kepada seksyen 83, ibu adalah yang paling berhak dari segala orang bagi menjaga anak kecilnya dalam masa ibu itu masih dalam perkahwinan dan juga selepas perkahwinannya dibubarkan.

(2) Jika Mahkamah berpendapat bahawa ibu adalah hilang kelayakan di bawah Hukum Syarak dari mempunyai hak terhadap hadhanah atau penjagaan anaknya, maka hak itu, tertakluk kepada subseksyen (3), hendaklah berpindah kepada salah seorang yang berikut mengikut susunan keutamaan yang berikut, iaitu—

(a) nenek sebelah ibu hingga ke atas;

(b) bapa;

(c) nenek sebelah bapa hingga ke atas;

(d) kakak atau adik perempuan seibu sebapa;

(e) kakak atau adik perempuan seibu;

(f) kakak atau adik perempuan sebapa;

(g) anak perempuan dari kakak atau adik perempuan seibu sebapa;

(h) anak perempuan dari kakak atau adik perempuan seibu;

(i) anak perempuan dari kakak atau adik perempuan sebapa;

(j) emak saudara sebelah ibu;

(k) emak saudara sebelah bapa;

(l) waris lelaki yang boleh menjadi warisnya sebagai ‘asabah atau residuari:

Dengan syarat penjagaan orang demikian tidak menjejaskan kebajikan kanak-kanak itu.

(3) Tiada seseorang lelaki berhak terhadap penjagaan seseorang kanak-kanak perempuan melainkan lelaki itu adalah seorang muhrim, iaitu, dia mempunyai pertalian dengan kanak-kanak perempuan itu dalam mana dia dilarang berkahwin dengannya.

(4) Tertakluk kepada seksyen 83 dan 85, jika ada beberapa orang dari keturunan atau peringkat yang sama, kesemuanya sama berkelayakan dan bersetuju menjaga kanak-kanak itu, penjagaan hendaklah diamanahkan kepada orang yang mempunyai sifat-sifat paling mulia yang menunjukkan perasaan paling kasih sayang kepada kanak-kanak itu, dan jika kesemuanya sama mempunyai sifat-sifat kemuliaan, maka yang tertua antara mereka adalah berhak mendapat keutamaan.

MUTAAH

Mut’ah adalah suatu bentuk bayaran yang menggambarkan penghargaan kepada bekas isteri yang telah berkhidmat untuk suami dan anak-anak sepanjang tempoh perkahwinan. Menurut pengertian yang diberikan oleh Wahbah Zuhaili dalam kitabnya Fiqh Al Islami Wa Adillatuhu, mut’ah adalah suatu pemberian harta yang wajib ke atas lelaki untuk membayar kepada isterinya yang diceraikan pada masa hidup, dengan talak, bergantung kepada beberapa syarat. Seksyen 2 Akta Undang-undang Keluarga Islam (Wilayah-wilayah Persekutuan) 1984 juga menyatakan bahawa mut’ah adalah bayaran saguhati yang diberi dari segi Hukum Syara’ kepada isteri yang diceraikan.

Seperti di dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003

Seksyen 58. Mut’ah atau pemberian saguhati kepada perempuan yang diceraikan tanpa sebab yang patut

“Selain daripada haknya untuk memohon nafkah, seseorang perempuan yang telah diceraikan tanpa sebab yang patut oleh suaminya boleh memohon mut’ah atau pemberian saguhati kepada Mahkamah, dan Mahkamah boleh, selepas mendengar pihak-pihak itu dan apabila berpuas hati bahawa perempuan itu telah diceraikan tanpa sebab yang patut, memerintahkan suami membayar sejumlah wang yang wajar dan patut mengikut Hukum Syarak”

 

.

HARTA SEPENCARIAN

 

Harta sepencarian ialah harta yang diperolehi bersama oleh suami-isteri semasa perkahwinan berkuatkuasa mengikut syarat-syarat yang ditentukan oleh Hukum Syarak. Harta sepencarian ini boleh dituntut oleh suami atau isteri di Mahkamah yang berbidangkuasa. Harta sepencarian termasuklah wang ringgit, harta alih, harta tak alih atau apa-apa aset yang dihasilkan atas perkongsian bersama dalam tempoh perkahwinan. Tuntutan harta sepencarian ini hendaklah dikemukakann ke Mahkamah Tinggi Syariah.

Di dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003 ;-

Seksyen 122. Kuasa Mahkamah memerintah pembahagian harta sepencarian

(1) Mahkamah adalah mempunyai kuasa apabila membenarkan lafaz talaq atau apabila membuat suatu perintah perceraian untuk memerintah supaya apa-apa aset yang diperolehi oleh pihak-pihak itu dalam masa perkahwinan dengan usaha bersama mereka dibahagi antara mereka atau supaya mana-mana aset yang diperolehi oleh pihak-pihak itu dalam masa perkahwinan dengan usaha bersama mereka dibahagi antara mereka atau supaya mana-mana aset itu dijual dan hasil jualan itu dibahagi antara pihak-pihak itu.

NAFKAH ANAK SELEPAS PERCERAIAN

 

Nafkah anak merupakan tanggungjawab utama ibu bapa, tidak kira sama ada perkahwinan masih berlangsung atau telah berakhir dengan perceraian. Islam menitikberatkan kesejahteraan anak-anak, dan tanggungjawab ini tetap terletak di bahu ibu bapa, khususnya bapa. Dalam konteks perceraian, isu nafkah anak sering menjadi perdebatan, tetapi panduan Islam dan perundangan Malaysia telah memperjelas tanggungjawab ini.

Hukum Menanggung Nafkah Anak Selepas Bercerai
Islam telah menetapkan kewajipan ini berdasarkan dalil daripada al-Quran dan hadith:

  • Al-Baqarah, Ayat 233:
    “Dan ibu-ibu hendaklah menyusukan anak-anak mereka selama dua tahun penuh, iaitu bagi sesiapa yang ingin menyempurnakan penyusuan itu. Dan kewajipan bapa adalah memberi nafkah dan pakaian kepada ibu dengan cara yang makruf…”
    Ayat ini memperincikan tanggungjawab bapa dalam menjaga kebajikan anak, termasuk kewajipan memberi nafkah kepada ibu yang menjaga dan menyusukan anak walaupun selepas perceraian.
  • Hadith Hindun:
    Dalam sebuah hadis, Hindun binti Utbah mengadu kepada Rasulullah SAW bahawa suaminya, Abu Sufyan, seorang yang kedekut dan tidak memberikan nafkah yang mencukupi untuknya dan anak-anaknya. Rasulullah SAW bersabda:
    “Ambillah nafkah yang mencukupi untukmu dan anak-anakmu dengan cara yang makruf.”
    (Riwayat Bukhari dan Muslim)
    Hadith ini menunjukkan bahawa Islam memberi hak kepada isteri atau bekas isteri untuk memastikan anak-anak mendapat nafkah yang sewajarnya.

Dari sudut perundangan di Malaysia, tanggungjawab menanggung nafkah anak selepas bercerai telah diperincikan dalam undang-undang syariah:

  • Seksyen 73(1), Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor:
    “Kecuali jika sesuatu perjanjian atau sesuatu perintah Mahkamah memperuntukkan selainnya, maka adalah menjadi kewajipan seseorang lelaki menanggung nafkah anaknya, sama ada anak itu berada dalam jagaannya atau dalam jagaan seseorang lain, sama ada dengan mengadakan bagi mereka tempat tinggal, pakaian, makanan, perubatan dan pelajaran sebagaimana yang munasabah memandang kepada kemampuan dan taraf kehidupannya atau dengan membayar kosnya.”
    Seksyen ini memperincikan tanggungjawab seorang bapa untuk menyediakan segala keperluan asas anak-anaknya tanpa mengira situasi jagaan.

Penutup/Kesimpulan
Nafkah anak selepas perceraian adalah satu kewajipan syarie yang dipikul oleh seorang bapa. Islam dan undang-undang telah memberikan panduan jelas mengenai pelaksanaan tanggungjawab ini bagi memastikan kebajikan anak-anak terpelihara. Selain itu, ibu bapa yang bercerai wajar meletakkan kepentingan anak-anak sebagai keutamaan tanpa mengira konflik antara mereka. Mematuhi syariat dan undang-undang dalam menunaikan nafkah bukan sahaja memastikan hak anak-anak terjamin, tetapi juga menjadi jalan untuk mendapatkan keredhaan Allah SWT.

Rujukan

1.     Laman Utama. Laman Web Rasmi Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Pulau Pinang. (n.d.). https://jksnpp.penang.gov.my/index.php/media-menu/penerbitan-mahkamah?view=article&id=86%3Ahak-wanita-selepas-perceraian&catid=18%3Apenerbitan-mahkamah

2.     Noordin, M. F. (n.d.). Home. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan. https://www.muftiwp.gov.my/en/artikel/irsyad-fatwa/irsyad-fatwa-umum-cat/5538-irsyad-al-fatwa-siri-ke-757-tanggungjawab-nafkah-seorang-isteri-dan-anaknya-atas-kematian-suami

3.     Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Selangor) 2003

4.     Al Quran Surah Al-Baqarah: 233

NAFKAH ANAK TIDAK SAH TARAF

DEFINISI ANAK TIDAK SAH TARAF

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan telah menyatakan bahawa Anak Tak Sah Taraf ialah:

  • Anak yang dilahirkan di luar nikah sama ada akibat zina atau rogol dan dia bukan daripada persetubuhan syubhah atau bukan daripada anak perhambaan.
  • Anak dilahirkan kurang dari 6 bulan 2 lahzah (saat) mengikut Takwim Qamariah daripada tarikh tamkin (setubuh).

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan juga menyatakan bahawa anak tak sah taraf tidak boleh dinasabkan kepada lelaki yang menyebabkan kelahirannya atau kepada sesiapa yang mengaku menjadi bapa kepada anak tersebut. Oleh itu mereka tidak boleh pusaka mempusakai, tidak menjadi mahram dan tidak boleh menjadi wali.

KEWAJIPAN BAPA KE ATAS NAFKAH ANAK

Nafkah anak pada asasnya adalah tanggungjawab seorang bapa. Sebagaimana yang difirmankan Allah SWT di dalam surah Al Baqarah ayat 233, maksudnya: “Dan kewajipan bapa pula ialah memberi makan dan pakaian kepada ibu itu menurut cara yang sepatutnya. Tidaklah diberatkan seseorang melainkan menurut kemampuannya”.

Nabi Muhammad S.A.W juga bersabda yang maksudnya: “Cukuplah seorang lelaki itu dikira berdosa apabila dia mengabaikan tanggungjawabnya ke atas sesiapa yang berada di bawah penjagaannya.” (Riwayat Abu Daud 1692)

Dalil daripada Quran dan Hadith tersebut menjelaskan bahawa seorang bapa wajib memberi nafkah kepada anak dan tanggungannya. Sekiranya bapa tersebut mengabaikan nafkah, maka dia dikira berdosa.

TANGGUNGJAWAB NAFKAH ANAK TAK SAH TARAF

Berbeza pula dengan anak tak sah taraf, dalam kes anak tak sah taraf kewajipan untuk memberi nafkah adalah terletak di atas tanggungjawab ibunya kerana nasab dengan bapanya sudah terputus. 

Hal ini dapat dirujuk di dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor, seksyen 81 (1) Jika seseorang perempuan cuai atau enggan menanggung nafkah seorang anaknya yang tak sahtaraf yang tidak berupaya menanggung nafkah dirinya, melainkan seorang anak yang dilahirkan akibat rogol, Mahkamah boleh, apabila hal itu dibuktikan dengan sewajarnya, memerintahkan perempuan itu memberi apa-apa elaun bulanan yang difikirkan munasabah oleh Mahkamah.

WARIS IBU BERTANGGUNGJAWAB SEKIRANYA TIDAK MAMPU

Sekiranya seseorang ibu tidak mampu untuk melaksanakan tanggungjawabnya memberi nafkah kepada anak tersebut, maka nafkah tersebut dipertanggungjawabkan ke atas waris ibu. Firman Allah SWT di dalam surah Al Baqarah ayat 233, “Dan waris juga menanggung kewajipan yang tersebut (jika bapa tiada)”.

Juga merujuk kepada kitab Al-Fiqh al-Islami wa Adillatuhu,10/7413-7415), Jika ibu tidak mampu memberi nafkah maka kewajipan tersebut berpindah kepada waris ibu.

KESIMPULAN

Berdasarkan dalil dari Quran dan Hadith, juga rujukan dari ulamak dan perundangan syariah di Malaysia, maka dapat disimpulkan bahawa adalah tanggungjawab seorang Ibu untuk memberi nafkah kepada Anak Tak Sah Taraf. Hal ini kerana anak tak sah taraf tidak boleh dinasabkan kepada bapa yang menyetubuhi ibunya melainkan seorang anak yang dilahirkan akibat perbuatan rogol.

 

Hak Tempat Tinggal Wanita Selepas Perceraian

Dalam konteks perundangan Islam dan amalan di Malaysia, hak wanita terhadap tempat tinggal selepas perceraian merupakan satu aspek penting yang dijamin oleh syariah dan peruntukan undang-undang. Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003, melalui Seksyen 72, memperuntukkan bahawa seorang wanita yang diceraikan berhak untuk terus menetap di rumah yang didiami bersama bekas suami sepanjang perkahwinan, selagi suami belum menyediakan tempat tinggal lain yang sesuai untuknya.

Walau bagaimanapun, hak ini bukan bersifat mutlak. Peruntukan undang-undang menetapkan bahawa hak ini akan terhenti dalam keadaan berikut:

  1. Setelah tamat tempoh ‘iddah;
  2. Selepas tempoh penjagaan anak berakhir;
  3. Jika wanita tersebut berkahwin semula;
  4. Jika terbukti bahawa wanita tersebut melakukan perbuatan yang mencemar maruah secara terbuka (fahisyah).

Dalam keadaan-keadaan ini, bekas suami boleh mengemukakan permohonan kepada Mahkamah bagi mendapatkan kembali hak pemilikan rumah tersebut.

Konsep hak tempat tinggal bagi wanita selepas perceraian turut ditegaskan dalam Al-Quran. Firman Allah SWT:

“Janganlah kamu mengusir mereka dari rumah mereka, dan jangan pula mereka keluar darinya, kecuali jika mereka melakukan perbuatan keji yang nyata…”
(Surah At-Talaq: 1)

Ayat ini menekankan larangan mengusir wanita yang diceraikan daripada tempat tinggalnya melainkan dalam keadaan tertentu yang dibenarkan oleh syarak. Ini menunjukkan Islam memberikan perlindungan kepada wanita selepas perceraian agar mereka tidak berada dalam keadaan terabai dan kehilangan tempat berteduh.

Di samping itu, terdapat hadith Rasulullah SAW yang menyatakan:

“Wanita yang diceraikan berhak mendapat tempat tinggal dan nafkah.”
(Hadith Riwayat Muslim)

Hadith ini membuktikan bahawa Islam memberikan hak kepada wanita untuk mendapatkan tempat tinggal dan nafkah sepanjang tempoh ‘iddah, terutamanya jika mereka masih mempunyai tanggungjawab menjaga anak-anak hasil perkahwinan tersebut.

Hak tempat tinggal selepas perceraian bukan sekadar satu keistimewaan bagi wanita, tetapi juga satu tanggungjawab yang perlu dipenuhi oleh bekas suami demi memastikan kebajikan bekas isteri dan anak-anak terus terpelihara. Dalam konteks perundangan Malaysia, peruntukan ini membantu mengurangkan kesulitan yang dihadapi oleh wanita selepas perceraian serta memastikan perlindungan kepada mereka sehingga satu penyelesaian yang adil dapat dicapai.

Kesedaran mengenai hak ini penting bagi kedua-dua pihak agar perceraian dapat ditangani dengan cara yang berlandaskan syariat Islam dan undang-undang yang berkuat kuasa. Oleh itu, sebarang pertikaian yang timbul berkaitan hak tempat tinggal selepas perceraian seharusnya diselesaikan melalui perbincangan yang adil atau melalui saluran perundangan yang sewajarnya.

Tempoh hak jagaan anak

Dalam isu hak jagaan anak (hadhanah), Seksyen 85 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Negeri-negeri menetapkan bahawa hak jagaan oleh ibu berakhir apabila anak lelaki mencapai usia tujuh tahun dan anak perempuan mencapai usia sembilan tahun. Walau bagaimanapun, Mahkamah boleh melanjutkan tempoh ini sehingga usia sembilan tahun bagi lelaki dan sebelas tahun bagi perempuan jika dianggap perlu.

Selepas tempoh ini, hak jagaan beralih kepada bapa. Namun, jika anak sudah mencapai tahap mumaiyiz (mampu membuat keputusan sendiri), mereka boleh memilih untuk tinggal bersama ibu atau bapa, kecuali Mahkamah memutuskan sebaliknya berdasarkan kepentingan terbaik anak.

Undang-undang ini bertujuan untuk memastikan kebajikan dan keperluan anak sentiasa diutamakan dalam setiap keputusan hak jagaan



Hak terhadap nafkah atau pemberian selepas perceraian

Allah swt telah menyatakan :

“Tempatkanlah mereka (para isteri) di mana kamu bertempat tinggal menurut kemampuanmu dan janganlah kamu menyusahkan mereka untuk menyempitkan mereka. Dan jika mereka (isteri-isteri yang sudah ditalak) itu sedang hamil, maka berikanlah kepada mereka nafkahnya hingga mereka bersalin, kemudian jika mereka menyusu (anak-anak)mu untukmu maka berikanlah kepada mereka upahnya dan musyawarahkanlah antara kamu (segala sesuatu) dengan baik dan jika kamu menemui kesulitan maka perempuan lain boleh menyusukan (anak itu) untuknya”. ( Surah at-Talak : 6 )

Dalil ini menyatakan hak-hak wanita selepas perceraian seperti tempat tinggal, nafkah iddah, nafkah sekiranya sedang hamil, mutaah dan sebagainya. Tetapi perlu diberi perhatian juga bahawa terdapat peruntukan juga yang menyatakan bagaimana hak tersebut boleh terhenti.

Di dalam seksyen 66 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Selangor) 2003:

(1) Hak bagi seseorang isteri yang telah bercerai untuk menerima nafkah daripada suaminya yang dahulu di bawah sesuatu perintah Mahkamah hendaklah terhenti apabila tamat tempoh ‘iddah atau apabila isteri menjadi nusyuz.

(2) Hak isteri yang diceraikan untuk menerima pemberian daripada bekas suaminya di bawah sesuatu perjanjian hendaklah terhenti di atas perkahwinan semula isteri itu.

Peruntukan undang-undang di Selangor ini menunjukkan bahawa selepas perceraian;

  1. Nafkah isteri yang diceraikan akan terhenti apabila tamat tempoh iddah.
  2. Nafkah isteri yang diceraikan akan terhenti sekiranya isteri disabitkan nusyuz.
  3. Hak isteri yang diceraikan untuk menerima pemberian di bawah suatu perjanjian akan terhenti apabila isteri itu berkahwin semula.

Hal ini juga disokong di dalam kitab Kifayah Al-Akhyar Juz 29 halaman 48 menyatakan:

“Apabila seseorang isteri nusyuz maka gugurlah hak isteri untuk menerima nafkah, pakaian dan giliran”.

Kesimpulannya, selain daripada mengetahui apakah hak-hak yang boleh dituntut selepas perceraian, wanita juga perlu mengetahui apakah perkara yang boleh menghentikan hak tersebut daripada diperolehi. Hal demikian supaya pihak wanita dapat merancang masa depan dengan baik selepas berlaku perceraian.

Hak Isteri terhadap Mas Kahwin dalam Islam

Mas kahwin merupakan hak mutlak seorang isteri yang wajib diberikan oleh suami sebagai tanda penghormatan dan tanggungjawab dalam perkahwinan. Ia bukan sekadar adat, tetapi satu kewajipan dalam Islam yang menzahirkan kesungguhan seorang lelaki dalam membina rumah tangga.

Dalam Islam, hak seorang isteri terhadap mas kahwin tetap terjamin walaupun perkahwinan berakhir dengan perceraian. Perkara ini juga diperjelaskan dalam Seksyen 59 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (EUUKIS) yang menyatakan bahawa hak isteri terhadap mas kahwin tidak boleh dinafikan dalam apa jua keadaan.

Allah SWT berfirman dalam Surah an-Nisa’ (4:4):
“Berikanlah kepada isteri-isteri kamu mas kahwin mereka sebagai pemberian yang wajib. Tetapi jika mereka dengan suka hati memberikan sebahagian daripadanya kepada kamu, maka makanlah (gunakanlah) pemberian itu dengan baik.”

Jelas daripada ayat ini bahawa mas kahwin adalah hak penuh isteri, dan suami wajib menunaikannya. Jika isteri dengan rela hati memberikan sebahagian daripadanya kepada suami, ia dibolehkan tetapi tidak boleh dipaksa.

Hadis yang diriwayatkan oleh Sahl bin Sa’ad RA turut menggambarkan betapa pentingnya mas kahwin dalam perkahwinan, walaupun nilainya kecil:

“Seorang wanita datang kepada Rasulullah SAW dan menawarkan dirinya untuk dikahwini. Baginda bersabda: ‘Aku tidak berhajat kepada perempuan.’ Lalu seorang lelaki berkata: ‘Kahwinkanlah aku dengannya.’ Rasulullah SAW bersabda: ‘Berikanlah kepadanya sehelai pakaian.’ Lelaki itu menjawab: ‘Aku tidak memilikinya.’ Lalu Baginda bersabda: ‘Berikanlah dia walaupun sebentuk cincin besi.'” (Riwayat al-Bukhari 4741 dan Muslim 1425)

Hadis ini menunjukkan bahawa mas kahwin boleh dalam apa jua bentuk mengikut kemampuan suami, asalkan ia mempunyai nilai dan manfaat buat isteri.

Secara keseluruhannya, mas kahwin bukan sekadar simbol perkahwinan tetapi satu bentuk penghormatan terhadap wanita dalam Islam. Ia merupakan hak isteri yang tidak boleh dinafikan, sekaligus mengingatkan suami tentang tanggungjawabnya dalam memastikan keadilan dan kesejahteraan dalam rumah tangga.

Tanggungjawab Menanggung Nafkah Anak Angkat

Dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003, Seksyen 79 menetapkan bahawa seseorang lelaki yang mengambil kanak-kanak bukan anak kandungnya sebagai ahli keluarga bertanggungjawab memberikan nafkah, selagi ibu bapa kandung tidak berbuat demikian. Namun, tanggungjawab itu berakhir jika kanak-kanak tersebut dibawa balik oleh ibu atau bapanya, dan lelaki tersebut boleh menuntut kembali perbelanjaan yang dikeluarkan untuk nafkah.

Dalam Islam, menanggung kebajikan anak yatim atau kanak-kanak yang memerlukan amat digalakkan. Rasulullah SAW bersabda:

“Aku dan orang yang memelihara anak yatim dalam syurga seperti ini,” sambil menunjukkan jari telunjuk dan jari tengahnya. (Hadis Riwayat Bukhari, No. 5304).

Allah SWT juga berfirman:

“Dan mereka bertanya kepadamu tentang anak yatim. Katakanlah: ‘Memperbaiki keadaan mereka adalah lebih baik…’”
(Surah Al-Baqarah: 220)

Tanggungjawab memberi nafkah kepada anak angkat bukan sekadar kewajipan undang-undang, tetapi juga satu bentuk kebajikan yang amat dianjurkan dalam Islam.

Nafkah isteri

Nafkah isteri adalah hak yang dijamin dalam Islam dan diperuntukkan di bawah Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003. Berdasarkan Seksyen 60(1), Mahkamah boleh memerintahkan seseorang lelaki untuk membayar nafkah kepada isterinya atau bekas isterinya, tertakluk kepada Hukum Syarak.

Tanggungjawab memberikan nafkah merangkumi penyediaan keperluan asas seperti makanan, tempat tinggal, pakaian, dan perubatan mengikut kadar kemampuan suami. Kegagalan untuk menunaikan kewajipan ini boleh menyebabkan tindakan undang-undang serta tuntutan di Mahkamah Syariah.

Dalam Islam, kewajipan memberikan nafkah ditegaskan dalam firman Allah SWT dalam Surah Al-Baqarah, ayat 233:

“Dan kewajipan bapa pula ialah memberi makan dan pakaian kepada ibu itu menurut cara yang sepatutnya.”

Ayat ini menunjukkan tanggungjawab seorang suami dalam menyediakan nafkah kepada isterinya selagi perkahwinan masih sah dan selepas perceraian jika masih tertakluk kepada tuntutan nafkah iddah. Oleh itu, setiap suami harus memahami kewajipan ini dan menunaikannya dengan penuh tanggungjawab bagi memastikan kesejahteraan isteri dan keluarga terjamin.

NAFKAH ANAK

Nafkah anak merupakan tanggungjawab yang wajib dipenuhi oleh seorang bapa, selaras dengan peruntukan undang-undang dan prinsip syariah. Menurut Seksyen 73(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003, seorang lelaki bertanggungjawab untuk menanggung nafkah anaknya, tanpa mengira sama ada anak tersebut berada dalam jagaannya atau dalam jagaan individu lain. 

Tanggungjawab ini merangkumi penyediaan tempat tinggal, pakaian, makanan, perubatan, dan pelajaran yang munasabah mengikut kemampuan serta taraf kehidupannya, atau dengan membayar kos keperluan tersebut.

Kewajipan ini sejajar dengan firman Allah SWT dalam Surah Al-Baqarah, ayat 233:

“Dan kewajipan bapa pula ialah memberi makan dan pakaian kepada ibu itu menurut cara yang sepatutnya.”

Ayat ini menegaskan kewajipan seorang bapa dalam menanggung nafkah anak-anaknya. Islam memberikan penekanan terhadap keadilan dan kesejahteraan anak-anak, memastikan mereka mendapat keperluan asas yang mencukupi. Kegagalan untuk menunaikan tanggungjawab ini boleh membawa implikasi undang-undang serta dikenakan tindakan Mahkamah. Oleh itu, ibu bapa harus memastikan kebajikan anak-anak terpelihara demi kesejahteraan mereka di dunia dan akhirat.

Hak Melawat dan Bermalam Anak Selepas Perceraian

Isu hak melawat dan bermalam antara ibu bapa dan anak selepas perceraian sering kali menjadi punca pertikaian dalam Mahkamah Syariah. Walaupun hak jagaan (hadhanah) diberikan kepada salah seorang ibu atau bapa, pihak yang tidak mendapat hak jagaan tetap mempunyai hak untuk berhubung dan berinteraksi dengan anak-anak mereka.

Peruntukan Undang-Undang: Akta 303

Seksyen 87(2) Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984 memperuntukkan bahawa Mahkamah boleh:

  • (c) Mengadakan peruntukan bagi kanak-kanak itu melawat ibu atau bapa yang tidak diberi jagaan, atau seseorang daripada keluarga ibu atau bapa yang telah meninggal dunia atau tidak diberi jagaan pada masa-masa dan bagi apa-apa tempoh yang difikirkan munasabah oleh Mahkamah;
  • (d) Memberi ibu atau bapa yang tidak diberi jagaan, atau seseorang daripada keluarga ibu atau bapa yang telah meninggal dunia atau tidak diberi jagaan hak untuk berjumpa dengan kanak-kanak itu pada masa-masa dan dengan kekerapan yang difikirkan munasabah oleh Mahkamah.

Peruntukan ini menjelaskan bahawa Mahkamah mempunyai hak untuk memerintahkan hak lawatan dan bermalam kepada pihak yang tidak diberikan hak jagaan.

Pandangan Ulama dan Hukum Syarak

Dr. Wahbah al-Zuhaili dalam kitab al-Fiqh al-Islami wa Adillatuhu menyatakan:

“Mengikut pendapat mazhab Hanbali dan juga mazhab al-Syafie: sekiranya anak yang mumayyiz memilih bapanya, maka ia bersama bapanya siang dan malam, dan bapa tidak boleh melarangnya bagi menziarahi ibunya, dan juga bapanya tidak boleh melarang ibunya melawat anak itu bila anak itu sakit. Sekiranya anak itu memilih ibunya, maka anak itu bersama ibunya pada waktu malam dan bersama bapanya pada waktu siang supaya bapa dapat mendidiknya dan mengajarkannya.”
(al-Fiqh al-Islami wa Adillatuhu, Jilid 7, hlm. 7321)

Pandangan ini menunjukkan betapa pentingnya keseimbangan dan kerjasama antara ibu dan bapa dalam memberikan kasih sayang serta pendidikan kepada anak, walaupun selepas berlaku perceraian.

Bagaimana Hak Jagaan Anak boleh hilang?

Dalam Islam, hak penjagaan anak (*hadhanah*) selepas perceraian bukan sekadar hak ibu atau bapa, tetapi dilihat dari sudut kebajikan anak. Terdapat satu hadith yang menjadi asas penting dalam isu ini:

Seorang wanita datang kepada Nabi SAW dan berkata:
“Wahai Rasulullah, anakku ini — perut akulah yang mengandungkannya, dadaku yang menyusuinya, dan pangkuanku tempat dia berlindung. Namun bapanya telah menceraikan aku dan ingin mengambil anak ini daripadaku.” 
Lalu Nabi SAW bersabda:
“Engkau lebih berhak terhadap anak itu selagi engkau belum berkahwin.”
(Riwayat Abu Dawud)

Hadith ini menunjukkan bahawa ibu lebih berhak dalam hak penjagaan, selagi tiada faktor yang menggugurkan hak tersebut. Namun menurut **Seksyen 84 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003**, hak penjagaan anak oleh ibu boleh hilang dalam keadaan berikut:

1. Ibu berkahwin dengan lelaki asing dari sisi pertalian darah anak, dan perkahwinan itu boleh menjejaskan kebajikan anak. Namun hak boleh kembali jika perkahwinan itu bubar.
2. Ibu berkelakuan buruk secara keterlaluan dan terbuka.
3. Ibu berpindah dengan niat menghalang si bapa mengawasi anak, kecuali jika pulang ke tempat asal kelahiran.
4. Ibu murtad, keluar dari agama Islam.
5. Ibu mencuaikan atau menganiaya anak, dari segi fizikal, emosi atau kebajikan.

Kesimpulannya, Islam dan undang-undang Syariah memelihara hak ibu dalam menjaga anak, namun kebajikan anak tetap menjadi keutamaan utama. Setiap tindakan ibu atau bapa akan dinilai dengan teliti demi masa depan anak tersebut.

Tanggungan Nafkah Anak: Tanggungjawab dan Implikasi Undang-Undang Syariah di Selangor

Pendahuluan

Nafkah anak merupakan suatu kewajipan yang diperintahkan oleh syarak dan diperuntukkan dalam undang-undang keluarga Islam di Malaysia. Tanggungjawab ini tidak hanya bersifat moral dan sosial, tetapi juga mempunyai implikasi perundangan bagi memastikan kebajikan dan kesejahteraan anak-anak terus terpelihara. Di Negeri Selangor, kewajipan nafkah anak diperincikan dalam Seksyen 72 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003 yang memperuntukkan bahawa seseorang bapa wajib menanggung nafkah anaknya sehingga anak tersebut mencapai umur tertentu atau mampu berdikari.

Peruntukan Undang-Undang Berkenaan Nafkah Anak

Seksyen 72 Enakmen tersebut menyatakan bahawa:

“Tertakluk kepada hukum syarak, adalah menjadi kewajipan seseorang lelaki untuk menanggung nafkah anaknya sama ada anak itu dalam jagaannya atau jagaan seseorang lain.”

Tambahan pula, peruntukan ini menetapkan bahawa nafkah tersebut hendaklah merangkumi keperluan asas seperti makanan, pakaian, tempat tinggal, pendidikan, dan perubatan. Sekiranya seseorang bapa gagal atau enggan membayar nafkah, Mahkamah Syariah mempunyai kuasa untuk mengeluarkan perintah nafkah dan mengenakan tindakan undang-undang terhadap pihak yang ingkar.

Dalil Syarak Mengenai Nafkah Anak

Dalam Islam, kewajipan memberikan nafkah kepada anak adalah suatu ketetapan yang tidak boleh diabaikan. Firman Allah SWT dalam Surah Al-Baqarah (2:233):

“Dan kewajipan bapa pula ialah memberi makan dan pakaian kepada ibu itu menurut cara yang sepatutnya.”

Ayat ini menegaskan bahawa nafkah merupakan tanggungjawab seorang bapa, bukan hanya kepada anak-anaknya tetapi juga kepada ibu yang menjaga anak tersebut, khususnya dalam kes perceraian.

Selain itu, Rasulullah SAW bersabda:

“Cukuplah seseorang itu dianggap berdosa apabila dia mensia-siakan orang yang berada di bawah tanggungannya.”(Riwayat Abu Daud & Muslim)

Hadis ini menegaskan bahawa kegagalan menunaikan tanggungjawab nafkah bukan sekadar pelanggaran undang-undang tetapi juga suatu dosa besar dalam Islam.

Implikasi Undang-Undang Sekiranya Nafkah Tidak Dibayar

Kegagalan membayar nafkah anak boleh membawa implikasi perundangan yang serius. Antara tindakan yang boleh dikenakan terhadap individu yang mengabaikan tanggungjawab ini adalah:

  1. Perintah Mahkamah untuk Bayaran Nafkah
    • Mahkamah Syariah boleh mengeluarkan perintah kepada bapa untuk membayar nafkah dalam jumlah tertentu secara berkala.
  2. Tindakan Penguatkuasaan
    • Sekiranya perintah mahkamah tidak dipatuhi, tindakan seperti pemotongan gaji, pembekuan akaun bank, atau rampasan aset boleh dilaksanakan bagi memastikan nafkah anak tetap dibayar.
  3. Hukuman Penjara atau Denda
    • Dalam kes yang lebih serius, seseorang bapa boleh dikenakan hukuman denda atau penjara sekiranya didapati dengan sengaja mengabaikan tanggungjawabnya.
  4. Tindakan Undang-Undang di bawah Akta Penghakiman Mahkamah Syariah (Bidang Kuasa Jenayah) 1965
    • Pihak berkuasa agama negeri boleh mengambil tindakan lebih tegas untuk memastikan kepatuhan terhadap perintah mahkamah.

Nafkah Anak dalam Konteks Semasa

Dalam masyarakat hari ini, kes pengabaian nafkah anak semakin meningkat, khususnya selepas berlakunya perceraian. Antara faktor utama yang menyebabkan kegagalan pembayaran nafkah termasuk:

  • Keengganan Bekas Suami/Bapa – Ada individu yang dengan sengaja enggan membayar nafkah atas alasan tidak puas hati terhadap bekas isteri.
  • Kekangan Kewangan – Sesetengah individu benar-benar tidak mampu akibat kehilangan pekerjaan atau bebanan kewangan yang lain.
  • Kurangnya Kesedaran Perundangan – Ramai yang tidak mengetahui bahawa kegagalan membayar nafkah boleh dikenakan tindakan undang-undang.

Kesimpulan

Tanggungjawab memberi nafkah anak bukanlah sesuatu yang boleh dipandang ringan kerana ia bukan sahaja dituntut oleh syarak tetapi juga diperuntukkan secara jelas dalam undang-undang keluarga Islam. Kegagalan menunaikan kewajipan ini boleh membawa kesan buruk bukan sahaja kepada anak-anak tetapi juga kepada institusi kekeluargaan secara keseluruhannya. Oleh itu, adalah menjadi tanggungjawab semua pihak, khususnya ibu bapa, untuk memahami dan melaksanakan tanggungjawab nafkah ini bagi memastikan kesejahteraan generasi akan datang terus terpelihara.

HARTA PUSAKA

PENGENALAN HARTA PUSAKA:
• Menurut kamus Dewan, Pusaka adalah harta benda yang ditinggalkan oleh orang yang telah meninggal dunia, (untuk diwarisi oleh keluarganya) Dalam bahasa Arab, pusaka dipanggil Al Irth, Al Wirth, atau Al Wirathah yang dalam bahasa Melayu dipanggil Warisan.
• Menurut istilah Syara’ harta warisan atau mirath ialah harta peninggalan orang yang telah meninggal dunia yang telah menjadi hak mutlak ahli warisnya untuk diagih-agihkan di kalangan mereka yang berhak.

HARTA PUSAKA TERMASUK:
• Semua harta yang ditinggalkan oleh si mati yang diperolehi semasa hayatnya secara halal seperti melalui jual beli, mendapat pusaka, melalui hibah, hadiah, sedekah dan melalui wasiat.
• Sewaan yang belum dijelaskan kepada si mati
• Hutang kepada si mati yang di jelaskan selepas kematian
• Dividen /faedah yang terbit daripada harta si mati
• (KWSP) si mati
• Barang yang terbit selepas mati seseorang dari usaha si mati semasa hayatnya.

HARTA PUSAKA TIDAK TERMASUK:
• Harta yang telah diberi, dijual, diwakafkan dan yang dipegang amanah oleh si mati kepada seseorang semasa hayatnya
• Khairat kematian
• Pemberian oleh orang-orang yang menziarahi kematian
• Faedah kematian /amaun tambahan KWSP
• Imbuhan, pampasan dan sagu hati
• Pencen
• Bayaran – bayaran di bawah Akta Keselamatan Sosial pekerja 1969 Perkeso
• Harta yang dipinjam

TANGGUNGJAWAB WARIS MENUNAIKAN HAK SI MATI KE ATAS HARTA PUSAKA
• Sebelum pembahagian harta pusaka, waris –waris wajib menyelesaikan perkara berikut :
• Membelanjakan urusan pengkebumian sekadar yang wajib sahaja
• Menjelaskan hutang si mati :
1. Hutang kepada Allah swt seperti Zakat, kaffarah, nazar, haji dan fidyah.
2. Hutang kepada manusia
• Melaksanakan wasiat si mati (jika ada) yang tidak melebihi 1/3 daripada harta peninggalannya.

SEBAB MENERIMA PUSAKA
• Perkahwinan
• Keturunan / kerabat
• Pembebasan hamba

ANAK YANG DILAHIRKAN TANPA SIJIL NIKAH?

Anak yang dilahirkan oleh pasangan yang bernikah di luar negara berdasarkan pernikahan luar negara ataupun bernikah di Thailand tanpa melalui kedutaan.

Pasangan yang berkahwin di luar negara perlu mendaftarkan atau mengesahkan pernikahan mereka yang berlaku di luar negara tersebut di Mahkamah Syariah terlebih dahulu.

Setelah mendapat perintah bahawa perkahwinan mereka itu sah. Kemudian perintah itu perlu dibawa ke pejabat agama Islam dan mendapatkan sijil nikah.

Sekiranya pasangan tersebut telah memperoleh sijil nikah, mereka boleh ke Jabatan Pendaftaran Negara untuk mendapatkan sijil kelahiran dan kewarganegaraan bagi anak tersebut.

PERINTAH KEMBALI TAAT

Perintah Kembali Taat Kepada Suami adalah arahan daripada Mahkamah Syariah yang memerintahkan seorang isteri untuk kembali mentaati suaminya setelah berlaku perselisihan atau masalah dalam perkahwinan. Mahkamah akan menilai kes secara menyeluruh sebelum mengeluarkan perintah ini untuk memastikan ia adil bagi kedua-dua pihak.

Suami perlu membuktikan bahawa dia telah menjalankan tanggungjawab sebagai suami dengan sempurna, termasuk memberikan nafkah zahir dan batin kepada isteri.

Suami juga perlu membuktikan bahawa isteri telah mengingkar arahan suami yang tidak bercanggah dengan Hukum Syarak.

Cara memfailkan perintah:

  • Suami boleh pergi ke Mahkamah Syariah untuk memfailkan perintah kembali taat. (Kes tuntutan Kembali Taat tidak diperuntukkan di negeri Selangor).
  • Suami dinasihatkan untuk mendapatkan nasihat daripada peguam syarie yang berkelayakan terlebih dahulu bagi memahami prosedur dan hak-hak yang terlibat.

 

JURISDICTION OF CIVIL & SYARIAH COURT

In Malaysia, the legal system comprises both Civil and Syariah Courts, each with distinct jurisdictions.

Civil Courts:

  • Jurisdiction: Civil Courts handle matters related to civil and criminal law that apply to all citizens, irrespective of their religion.
  • Types of Cases: These courts deal with criminal cases (such as theft, murder, and drug offenses) and civil cases (such as contracts, torts, family law, and probate).
  • Hierarchy: The Civil Courts are structured hierarchically, starting from the Magistrates’ Courts at the lower level, followed by the Sessions Courts, High Courts, Courts at the the lower level, followed by the Sessions Courts, High Courts, Courts of Appeal, and finally, the Federal Court, which is the highest court in the country.
  • Legislation: Governed by federal laws, including the Penal Code, Contracts Act, and Evidence Act, among others.
  •  

Syariah Courts:

  • Jurisdiction: Syariah Courts have jurisdiction over matters pertaining to Islamic law, and their authority is limited to Muslims.
  • Types of Cases: They handle cases related to family law (such as marriage, divorce, and inheritance), religious offenses, and personal conduct according to Islamic principles.
  • Hierarchy: Similar to Civil Courts, Syariah Courts are also tired, with the Syariah Subordinate Courts at the base, followed by the Syariah High Courts, and the Syariah Court of Appeal as the apex.
  • Legislation: Governed by state laws as Islam is a state matter. Each state in Malaysia has its own Syariah laws and courts.

Hibah: Memahami Pemberian Harta dalam Islam

Definisi Hibah

Hibah merujuk kepada satu akad pemberian harta milik seseorang kepada orang lain secara sukarela, dilakukan semasa hidupnya tanpa sebarang balasan. Ini bermakna, pemberi hibah memberikan sesuatu kepada penerima dengan ikhlas tanpa mengharapkan apa-apa sebagai tukaran. Hibah sering dilakukan untuk tujuan mengeratkan hubungan dan membantu penerima, dan ia berbeza dengan wasiat yang hanya berkuat kuasa selepas kematian.

Dalil Pensyariatan Hibah

Al-Quran

Hibah disyariatkan dalam Islam berdasarkan beberapa dalil daripada Al-Quran dan hadis. Dalam Surah Al-Nisa’ ayat 4, Allah SWT berfirman:

“Kemudian jika mereka dengan suka hatinya memberikan kepada kamu sebahagian daripada maskahwinnya maka makanlah (gunakanlah) pemberian (yang halal) itu sebagai nikmat yang lazat, lagi baik kesudahannya.”
(Surah al-Nisa’: 4)

Ayat ini menunjukkan bahawa pemberian secara sukarela dibenarkan dan ia dianggap satu nikmat yang harus dihargai.

Al-Hadis

Daripada Abu Hurairah r.a., Rasulullah SAW bersabda:

“Saling memberi hadiahlah kamu nescaya kamu akan saling sayang-menyayangi.”
(Riwayat Al-Bukhari)

Hadis ini menggalakkan umat Islam untuk saling memberi kerana perbuatan ini mengeratkan hubungan kasih sayang antara sesama manusia.

Rukun Hibah

Dalam undang-undang Islam, terdapat beberapa rukun yang mesti dipenuhi bagi memastikan hibah sah di sisi Syariah. Antara rukun tersebut ialah:

  1. Pemberi hibah: Orang yang memberikan harta.
  2. Penerima hibah: Orang yang menerima harta.
  3. Barang yang dihibah: Harta yang diberikan.
  4. Sighah (lafaz akad hibah): Ijab dan qabul (lafaz perjanjian antara pemberi dan penerima).

Syarat Pemberi Hibah

Pemberi hibah mestilah memenuhi beberapa syarat untuk memastikan hibah itu sah. Antaranya:

  1. Pemilik sah harta: Pemberi hibah mesti merupakan pemilik sah harta tersebut.
  2. Berakal dan waras: Pemberi hibah mesti waras dan mempunyai keupayaan untuk membuat keputusan dengan sedar.
  3. Mempunyai kuasa penuh: Pemberi mestilah mempunyai kuasa penuh ke atas harta yang ingin dihibahkan.

Syarat Penerima Hibah

  1. Berkelayakan: Penerima hibah termasuk orang yang tidak mukallaf (kanak-kanak atau OKU) tetapi mestilah diwakili oleh penjaga yang sah.
  2. Penerima wujud ketika hibah dibuat: Hibah hanya sah jika penerima sudah wujud semasa akad hibah dilaksanakan.
  3. Mampu menguasai harta: Penerima hibah perlu mempunyai keupayaan untuk menguasai harta yang dihibahkan.

Syarat Barang yang Dihibah

  1. Harta mesti wujud: Harta yang ingin dihibahkan mestilah wujud semasa hibah dibuat.
  2. Barang bernilai: Harta yang dihibahkan mestilah mempunyai nilai dan tidak boleh berupa sesuatu yang tiada nilai.
  3. Hak milik sah: Barang yang dihibahkan mestilah dimiliki sepenuhnya oleh pemberi.

Syarat Akad Hibah

Hibah hanya sah jika akadnya memenuhi syarat-syarat berikut:

  1. Ijab dan qabul: Lafaz pemberian dan penerimaan hibah perlu jelas dan diterima oleh kedua-dua pihak.
  2. Tidak bertempoh: Hibah mesti dilakukan tanpa syarat tempoh, iaitu harta yang dihibahkan berpindah milik sepenuhnya kepada penerima tanpa syarat masa tertentu.

Kadar Harta yang Boleh Dihibah

Menurut hukum syarak, tiada had yang ditetapkan bagi jumlah harta yang boleh dihibahkan. Pemberi hibah boleh memberikan keseluruhan hartanya jika dia mahu. Namun, Rasulullah SAW mengingatkan agar pemberian kepada anak-anak dilakukan dengan adil, sebagaimana sabda Baginda:

“Bertaqwalah kepada Allah, dan berlaku adillah sesama anak-anak kamu.”
(Riwayat al-Bukhari)

Qabd (Penguasaan) dalam Hibah

Qabd merujuk kepada tindakan penerima hibah untuk mengambil alih harta yang dihibahkan. Qabd penting untuk memastikan bahawa hibah tersebut berkuat kuasa. Tanpa qabd, hibah tersebut tidak sah.

Hibah Semasa Marad al-Maut

Jika seseorang berada dalam keadaan marad al-maut (sakit tenat yang membawa kepada kematian), hibah yang dibuat tidak boleh melebihi satu pertiga daripada keseluruhan hartanya, dan harta tersebut tidak boleh dihibahkan kepada ahli waris. Ini kerana hibah dalam keadaan ini lebih kepada wasiat, dan tertakluk kepada hukum wasiat.

Pembatalan Hibah

Secara asasnya, hibah yang telah diberikan tidak boleh dibatalkan. Ini berdasarkan hadis Rasulullah SAW yang bermaksud:

“Sesungguhnya orang yang menarik kembali hibahnya adalah seperti anjing yang menjilat kembali muntahnya.”
(Riwayat al-Bukhari)

Namun, pengecualian diberikan kepada ibu bapa yang menghibahkan harta kepada anak-anak mereka. Dalam kes ini, ibu bapa dibenarkan untuk menarik semula hibah jika terdapat sebab yang munasabah.

Kebaikan Hibah

Hibah membawa banyak kebaikan, antaranya:

  • Membantu mempereratkan hubungan kasih sayang.
  • Memberikan jaminan pembahagian harta kepada penerima semasa masih hidup.
  • Mengurangkan risiko pertikaian harta pusaka selepas kematian.
  • Menyediakan alternatif kepada pembahagian faraid.

Hikmah Pensyariatan Hibah

Hibah disyariatkan untuk:

  • Mewujudkan kesyukuran atas nikmat Allah SWT.
  • Membantu golongan yang memerlukan.
  • Menguatkan hubungan persaudaraan.

Hibah adalah satu amalan yang dianjurkan dalam Islam untuk memastikan harta diserahkan kepada orang yang layak, dengan niat ikhlas dan kasih sayang.

Kesalahan Liwat dalam Undang-Undang Syariah di Malaysia

Liwat merupakan satu kesalahan yang sangat berat dalam undang-undang Islam. Ia melibatkan hubungan seksual di luar tabii antara dua lelaki atau lelaki dan wanita melalui dubur. Dalam perundangan Islam di Malaysia, kesalahan ini dianggap serius dan tertakluk kepada undang-undang jenayah syariah di setiap negeri.

Apa Itu Liwat?

Liwat merujuk kepada perbuatan hubungan seks melalui dubur, sama ada antara lelaki dengan lelaki atau antara lelaki dengan wanita. Perbuatan ini dianggap bertentangan dengan hukum syariah dan ajaran Islam. Menurut Enakmen Jenayah Syariah (Selangor) 1995, liwat termasuk dalam kesalahan jenayah syariah yang boleh dihukum.

  • Seksyen 28 dalam enakmen tersebut menyatakan bahawa mana-mana orang yang melakukan hubungan seks di luar tabii dengan mana-mana lelaki, perempuan atau binatang adalah melakukan suatu kesalahan dan apabila disabitkan boleh didenda tidak melebihi 5 ribu ringgit, atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi 3 tahun atau disebat tidak melebihi 6 sebatan atau dihukum dengan mana-mana kombinasi hukuman itu.

Dalil dari Al-Quran dan Hadis

Perbuatan liwat telah jelas dilarang dalam ajaran Islam. Di dalam Surah Al-A’raf (7:80-81), Allah SWT berfirman tentang kaum Nabi Lut yang melakukan perbuatan keji ini, lalu dihukum oleh Allah.

“Dan (Kami juga telah mengutus) Lut (kepada kaumnya). (Ingatlah) tatkala dia berkata kepada mereka: ‘Mengapa kamu mengerjakan perbuatan keji yang belum pernah dikerjakan oleh seorangpun di dunia ini? Sesungguhnya kamu mendatangi lelaki untuk melepaskan nafsumu, bukan kepada wanita; bahkan kamu adalah kaum yang melampaui batas.’”

Rasulullah SAW juga mengecam keras perbuatan liwat, sebagaimana diriwayatkan dalam hadis, di mana Baginda bersabda:

“Barangsiapa yang kamu dapati melakukan perbuatan kaum Lut, maka bunuhlah kedua-duanya.” (Riwayat Abu Daud)

Kesimpulan

Kesalahan liwat adalah jenayah yang sangat serius dalam undang-undang syariah Malaysia, dan proses pendakwaannya melibatkan langkah-langkah yang teliti untuk memastikan keadilan ditegakkan. Hukuman yang dikenakan adalah bertujuan untuk menjaga moral dan akhlak dalam masyarakat Islam. Walaupun hukuman yang diberikan adalah berat, syariah juga menekankan pentingnya keinsafan dan peluang untuk bertaubat.

Dalam menangani isu ini, undang-undang Islam di Malaysia tidak hanya memberi fokus kepada hukuman, tetapi juga mendidik masyarakat mengenai kepentingan menjaga akhlak dan peraturan agama.

Kesalahan Minum Arak dalam Perundangan Jenayah Islam di Malaysia

Minum arak atau sebarang minuman beralkohol dianggap sebagai satu kesalahan yang sangat berat dalam perundangan jenayah Islam. Di Malaysia, kesalahan ini dikategorikan sebagai jenayah syariah dan termaktub di bawah enakmen jenayah syariah di setiap negeri. Islam dengan jelas melarang umatnya daripada meminum arak kerana ia bukan sahaja merosakkan akal, tetapi juga membawa kepada pelbagai kemudaratan sosial.

Mari kita lihat dengan lebih mendalam bagaimana undang-undang Islam di Malaysia menangani kesalahan ini dan apa hukuman yang dikenakan kepada pesalah.

Larangan Minum Arak dalam Islam

Larangan meminum arak bukanlah perkara baru dalam Islam. Ia telah dinyatakan dengan jelas dalam Al-Quran. Dalam Surah Al-Ma’idah (5:90), Allah SWT berfirman:

“Wahai orang-orang yang beriman! Sesungguhnya (meminum) arak, berjudi, (berkorban untuk) berhala, mengundi nasib dengan batang-batang anak panah adalah najis (keji) daripada amalan syaitan. Maka jauhilah ia agar kamu berjaya.”

Ayat ini menunjukkan bahawa meminum arak adalah perbuatan yang diharamkan dan ia termasuk dalam amalan-amalan yang boleh memusnahkan kehidupan seseorang.

Dalam hadis riwayat Muslim, Rasulullah SAW bersabda:

“Setiap yang memabukkan adalah haram. Barangsiapa meminum sesuatu yang memabukkan, maka sesungguhnya dia telah melakukan maksiat terhadap Allah dan Rasul-Nya.”

Jelas daripada ayat Al-Quran dan hadis ini, meminum arak adalah satu perbuatan yang bukan sahaja diharamkan, malah ia dipandang hina kerana memabukkan dan menghilangkan kewarasan seseorang.

Hukuman Kesalahan Minum Arak di Malaysia

Di Malaysia, kesalahan meminum arak dikuatkuasakan melalui undang-undang jenayah syariah yang berbeza-beza mengikut negeri. Sebagai contoh, di Selangor, kesalahan ini ditetapkan di bawah Seksyen 18 (1) Enakmen Jenayah Syariah (Selangor) 1995.

Seksyen ini menyatakan bahawa mana-mana orang yang didapati bersalah meminum arak atau sebarang minuman yang memabukkan boleh dikenakan hukuman berikut:

  • Denda sehingga RM3,000, atau
  • Penjara sehingga 2 tahun, atau
  • Mana-mana kombinasi hukuman ini.

Hukuman ini bukan sahaja bertujuan untuk menghukum, tetapi juga mendidik agar pesalah bertaubat dan menjauhi perbuatan ini pada masa akan datang.

Mengapa Arak Diharamkan?

Islam melarang arak kerana ia memabukkan dan menghilangkan akal. Apabila seseorang meminum arak, dia kehilangan kemampuan untuk berfikir dengan jelas, yang boleh membawa kepada tindakan tidak rasional, bahaya, dan kemudaratan kepada diri sendiri serta orang lain.

Arak juga merupakan salah satu punca kepada pelbagai masalah sosial seperti pergaduhan, kemalangan jalan raya, dan keruntuhan institusi keluarga. Sebab itulah Islam memandang serius terhadap perbuatan meminum arak dan menjatuhkan hukuman yang berat ke atas pesalah.

Kesimpulan

Kesalahan meminum arak adalah satu jenayah berat dalam perundangan syariah Malaysia. Dengan merujuk kepada Seksyen 18 (1) Enakmen Jenayah Syariah (Selangor) 1995, seseorang yang didapati bersalah boleh dikenakan denda dan penjara. Ini bukan sekadar hukuman, tetapi juga langkah pencegahan agar masyarakat Muslim sentiasa menjauhi perbuatan ini.

Sebagai umat Islam, kita perlu mengambil pengajaran daripada larangan-larangan ini dan sentiasa mematuhi perintah Allah SWT. Meminum arak bukan sahaja merosakkan diri, tetapi juga mendatangkan kesan buruk kepada keluarga dan masyarakat. Oleh itu, adalah penting untuk kita memelihara akhlak dan kewarasan dengan menghindari arak serta perkara-perkara yang dilarang dalam agama.

Nusyuz dalam Perspektif Syariah dan Undang-Undang Keluarga Islam

Definisi dan Hukum Nusyuz

Nusyuz merujuk kepada perbuatan isteri yang enggan mematuhi perintah suami yang sah menurut hukum syarak, seperti keluar rumah tanpa izin suami, atau menolak tanggungjawab sebagai isteri. Dalam konteks ini, nusyuz membawa maksud isteri derhaka atau tidak mentaati suami. Islam menetapkan bahawa perbuatan nusyuz adalah haram, sebagaimana yang disebut dalam Surah An-Nisa’, ayat 34:

“Dan perempuan-perempuan yang kamu bimbang melakukan perbuatan derhaka (nusyuz), hendaklah kamu menasihati mereka, dan (jika mereka berdegil) pulaukanlah mereka di tempat tidur, dan (kalau juga mereka masih degil) pukullah mereka (dengan pukulan ringan yang bertujuan mengajarnya).”

Ayat ini menjelaskan langkah-langkah yang perlu diambil oleh suami terhadap isteri yang nusyuz, termasuk memberi nasihat, memisahkan tempat tidur, dan sekiranya perlu, mengambil tindakan lebih tegas tetapi dengan cara yang tidak menyakitkan, selari dengan nilai rahmat dan kasih sayang dalam Islam. Tujuan utama tindakan ini adalah untuk membetulkan keadaan, bukan menghukum dengan keras.

Nusyuz dalam Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam

Menurut Seksyen 60 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003, isteri yang disabitkan nusyuz melalui Mahkamah tidak berhak untuk menerima nafkah daripada suaminya. Ini termasuk situasi di mana isteri dengan sengaja mengingkari tanggungjawabnya tanpa alasan yang sah mengikut hukum syarak. Namun, nafkah boleh disambung semula sekiranya isteri bertaubat dan kembali taat kepada suaminya.

Undang-undang ini menegaskan bahawa hak nafkah bukanlah hak mutlak yang boleh ditarik sesuka hati suami, tetapi tertakluk kepada keputusan Mahkamah setelah pembuktian dilakukan. Suami perlu memohon perintah daripada Mahkamah untuk mengisytiharkan isteri sebagai nusyuz, yang mana kegagalan berbuat demikian akan menyebabkan hak nafkah isteri kekal terjamin.

Kes FL lwn JZ (2004) CLJ (Sya)

Dalam kes FL lwn JZ (2004) CLJ (Sya), Mahkamah Syariah telah mengeluarkan prinsip penting mengenai nusyuz dan hak nafkah isteri. Suami dalam kes ini mendakwa bahawa isterinya telah nusyuz kerana keluar rumah dan melanjutkan pelajaran ke Amerika Syarikat tanpa keizinannya. Namun, Mahkamah mendapati bahawa suami tidak pernah mengambil langkah undang-undang untuk memohon perintah nusyuz terhadap isterinya. Mahkamah juga menegaskan bahawa dakwaan suami semata-mata tidak mencukupi untuk menafikan hak nafkah isteri tanpa adanya perintah yang sah daripada Mahkamah.

Hakim dalam kes ini menekankan bahawa sekiranya suami benar-benar berhasrat menyelesaikan isu perkahwinan tersebut, beliau seharusnya mengambil langkah yang sah di Mahkamah atau melalui perbincangan untuk mencapai penyelesaian. Tanpa langkah sedemikian, hak nafkah isteri tetap terjamin walaupun terdapat dakwaan nusyuz.

Kesimpulan

Kesimpulannya, nusyuz adalah satu perbuatan yang melanggar tanggungjawab seorang isteri terhadap suaminya, dan dalam syarak serta undang-undang, ia memberi kesan langsung terhadap hak nafkah isteri. Namun, penting untuk diingat bahawa sebarang dakwaan nusyuz mesti disahkan oleh Mahkamah. Dakwaan semata-mata tanpa proses perundangan yang betul tidak membatalkan hak isteri terhadap nafkah.

Prinsip ini mencerminkan keadilan Islam yang menekankan keperluan pembuktian dan keseimbangan dalam mempertimbangkan hak kedua-dua pihak dalam rumahtangga. Kes FL lwn JZ (2004) menunjukkan bahawa tanpa usaha dari pihak suami untuk menyelesaikan masalah melalui Mahkamah, nafkah isteri tidak boleh dinafikan. Undang-undang Syariah dan enakmen yang berkaitan bertujuan memastikan keadilan ditegakkan dalam perhubungan suami isteri, agar hak-hak kedua-dua pihak dilindungi dengan sewajarnya.

Dengan kata lain, hukum nusyuz bukanlah untuk menghukum isteri secara semberono, tetapi bertujuan memulihkan keharmonian rumah tangga dengan kaedah yang sesuai dan berlandaskan kasih sayang.

Pembahagian Harta Pusaka dalam Islam: Peranan Waris & Baitul Mal

Dalam Islam, pembahagian harta pusaka atau faraid adalah satu aspek penting untuk memastikan hak setiap ahli waris dipenuhi. Apabila seseorang meninggal dunia, harta yang ditinggalkan akan diagihkan kepada waris-waris terdekat yang berhak seperti anak, ibu bapa, pasangan, dan lain-lain mengikut kadar yang telah ditetapkan oleh syarak. Setiap ahli waris menerima bahagian masing-masing berdasarkan hubungan dan kedudukan mereka dalam keluarga.

Namun, dalam situasi di mana ahli waris tidak mencukupi atau bahagian mereka masih meninggalkan lebihan harta, lebihan ini dikenali sebagai asobah. Di sinilah Baitul Mal memainkan peranan penting sebagai “waris terakhir”. Sekiranya tiada ahli waris lain yang layak untuk menerima lebihan ini, harta tersebut akan diserahkan kepada Baitul Mal. Sebagai institusi yang mengurus harta umat Islam, Baitul Mal bertanggungjawab untuk menggunakan harta ini bagi manfaat umum, seperti membantu golongan memerlukan dan pembangunan komuniti.

Pembahagian harta pusaka bukan hanya soal hak, tetapi ia juga menjaga kesejahteraan masyarakat. Harta yang tidak dituntut oleh ahli waris akan tetap dimanfaatkan secara adil dan bermanfaat, memastikan setiap harta peninggalan tidak terbazir. Begitulah keindahan sistem faraid dalam Islam yang menjamin hak dan kebajikan semua pihak.

Tempoh Penafian Nasab Anak Menurut Syarak

Isu penafian nasab merupakan perbincangan penting dalam perundangan Islam, terutamanya apabila terdapat keraguan terhadap keturunan atau hubungan seorang anak dengan bapanya. Dalam hal ini, para ulama’ fiqh telah menetapkan syarat dan tempoh tertentu untuk membolehkan seorang suami menafikan nasab anak, berdasarkan dalil-dalil dan pandangan yang dihormati dalam kitab-kitab fiqh serta fatwa yang dikeluarkan oleh pihak berkuasa agama.

  1. Tempoh Penafian Nasab Menurut Kitab-Kitab Fiqh

Pandangan mengenai tempoh penafian nasab ini berbeza mengikut mazhab:

  • Mazhab Hanafi
    Dalam Al Ahkam As Syar’iyyah Lil Ahwal Asy Syaksiah oleh Zakiuddin Syu’ban, Imam Abu Hanifah berpendapat seorang suami boleh menafikan anak pada saat kelahiran atau ketika menerima ucapan tahniah atas kelahiran bayi. Tempoh ini tidak mempunyai ketetapan yang khusus, tetapi boleh ditentukan oleh hakim. Mengikut adat kebiasaan, tempoh yang diiktiraf adalah selama 7 hari.

Pandangan lain dari Imam Abu Yusuf dan Muhammad menetapkan tempoh penafian nasab ialah selepas berakhirnya tempoh nifas, iaitu selama 40 hari.

  • Mazhab Maliki
    Mazhab Maliki pula menetapkan bahawa penafian mesti dibuat dalam 3 hari selepas kelahiran atau, jika suami sudah mengetahui status anak sebelum kelahiran, penafian harus dilakukan segera sebelum bayi dilahirkan.
  • Mazhab Syafi’ie dan Hanbali
    Mengikut Al-Fiqh al-Islam wa Adillatuh oleh Wahbah al-Zuhaili, penafian dilakukan sewaktu bayi masih dalam kandungan ibu atau sejurus selepas kelahiran anak.
  1. Tempoh Penafian Nasab Menurut Fatwa Selangor

Di Malaysia, negeri Selangor telah mengeluarkan fatwa mengenai tempoh penafian nasab. Fatwa ini menetapkan bahawa tempoh untuk seorang suami menafikan nasab anak melalui li’an adalah dari tarikh disahkan kehamilan sehingga tiga hari selepas kelahiran. Jika penafian dibuat selepas tempoh ini, ia dianggap tertolak dan anak tersebut akan dianggap sebagai anak sah.

  1. Pengakuan Bapa Terhadap Nasab Anak

Menurut Al Ahkam As Syar’iyyah Lil Ahwal Asy Syaksiah, pengakuan seorang bapa bahawa anak tersebut adalah anaknya boleh berlaku dalam tiga bentuk, yang mana akan menutup hak bapa untuk menafikan nasab pada masa hadapan:

  • Secara Jelas: Pengakuan langsung tanpa sebarang keraguan.
  • Secara Petunjuk: Pengakuan melalui isyarat atau tindakan tertentu.
  • Secara Diam: Tiada sebarang bantahan atau penafian dari pihak bapa.
  1. Kes Rujukan

Dalam kes Eddyham bin Zainuddin lwn Rahimah binti Muhamad yang dibicarakan di Mahkamah Rayuan Syariah Negeri Sembilan, mahkamah merujuk kepada kitab Mughni al-Muhtaj yang menyatakan bahawa penafian nasab hendaklah dilakukan dengan kadar segera. Mahkamah turut mengambil kira keadaan bapa yang berkeuzuran, seperti sekiranya penafian tidak dapat dibuat segera disebabkan halangan seperti berada di penjara atau keadaan kesihatan yang tidak mengizinkan.

Kesimpulan

Secara umumnya, terdapat perbezaan pandangan mengenai tempoh dan kaedah penafian nasab. Namun, para ulama’ sepakat bahawa tindakan ini perlu dilakukan segera bagi menjaga ketulenan nasab dan keadilan bagi semua pihak. Fatwa negeri Selangor memberikan garis panduan yang jelas bahawa tempoh penafian adalah dari saat kehamilan sehingga tiga hari selepas kelahiran, agar suami mempunyai ruang untuk membuat keputusan yang sahih dan tepat, mengelakkan sebarang kekeliruan pada masa hadapan.

Rujukan:
Jurnal Hukum Rabiulakhir 1444 H / Oktober 2022 M MSABA lwn ZBG

BATAL TUNANG: BERHAKKAH MEMINTA SEMULA HADIAH?

 

Pendahuluan

Pertunangan merupakan langkah awal dalam proses menuju pernikahan yang sering diiringi dengan pemberian hadiah atau hantaran sebagai simbolik hubungan yang bakal terjalin. Namun, tidak semua pertunangan berakhir dengan perkahwinan. Dalam situasi di mana pertunangan dibatalkan, persoalan sering timbul sama ada pihak yang memberi hadiah atau hantaran berhak untuk meminta kembali pemberiannya. Isu ini sering menjadi perdebatan, terutama apabila melibatkan emosi, nilai pemberian yang besar, dan keadilan antara kedua-dua pihak. Artikel ini akan membincangkan pandangan hukum Islam dan undang-undang sedia ada mengenai hak untuk mengambil semula hadiah atau hantaran setelah pertunangan dibatalkan.

 

Hukum Mengambil Semula Hantaran Setelah Pertunangan Batal

Dalam isu meminta semula hantaran yang telah diberikan, hukum Islam memberikan garis panduan yang jelas. Secara asasnya, meminta semula hadiah atau pemberian adalah haram kecuali dalam satu keadaan, iaitu pemberian yang dibuat oleh seorang bapa kepada anaknya. Larangan ini berdasarkan sabda Rasulullah SAW:

 

العائدُ في هِبَتِهِ كالعائدِ في قَيْئِهِ
“Orang yang meminta semula hibahnya sama seperti orang yang memakan semula muntahnya.”
(Riwayat al-Bukhari)

 

Dalam hadis lain, Rasulullah SAW bersabda:

 

لا يَحِلُّ لرجُلٍ أن يُعطِيَ عَطيَّةً، أو يهَبَ هِبَةً، فيرجِعَ فيها، إلَّا الوالدَ فيما يُعطِي وَلَدَهُ، ومثَلُ الَّذي يُعطِي العَطيَّةَ ثمَّ يرجِعُ فيها كمثَلِ الكَلْبِ يأكُلُ، فإذا شبِع قاء ثمَّ عاد في قَيْئِهِ
“Tidak halal bagi seorang laki-laki yang memberi suatu pemberian kemudian mengambilnya kembali, kecuali orang tua mengambil apa yang ia berikan kepada anaknya. Bandingan orang yang memberi suatu pemberian kemudian mengambilnya seperti anjing yang makan, maka setelah kenyang ia muntah kemudian menelan muntahannya kembali.”
(Riwayat al-Tirmizi)

Namun, ulama mazhab Syafi’i berpendapat bahawa hadiah atau hantaran yang diberikan semasa pertunangan boleh diminta kembali sekiranya perkahwinan tidak berlaku. Ini kerana hadiah tersebut diberikan dengan tujuan khusus untuk melangsungkan perkahwinan. Jika perkahwinan tidak terjadi, tujuan asal pemberian itu tidak tercapai, maka pihak pemberi berhak untuk mengambil semula pemberian tersebut.

 

Imam al-Baijuri menjelaskan:

 

ولو أنفق على المخطوبة ولم يتزوجها رجع بما أنفقه حتى الملح
“Jika seorang lelaki memberikan pemberian kepada seorang perempuan yang dipinangnya namun dia tidak jadi berkahwin maka dia boleh untuk mengambilnya kembali sekalipun berupa garam.”

 

Namun, terdapat beberapa syarat penting:

  1. Tujuan Pemberian: Pemberian tersebut mestilah diberikan dengan niat untuk melangsungkan pernikahan.
  2. Jenis Pemberian: Jika pemberian itu adalah hadiah biasa tanpa tujuan perkahwinan, maka ia tidak boleh diminta kembali kerana ini termasuk dalam larangan hadis Rasulullah SAW.

 

Sebahagian ulama mazhab Syafi’i juga memperincikan bahawa jika pembatalan perkahwinan berpunca dari pihak keluarga perempuan, pihak lelaki dibenarkan untuk menuntut kembali pemberiannya. Namun, jika pembatalan disebabkan oleh pihak lelaki, maka mereka tidak berhak untuk mengambil semula pemberian yang telah diberikan.

 

Perundangan Syarie

Menurut Seksyen 15 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003:

 

“Jika seseorang telah mengikat suatu pertunangan mengikut Hukum Syarak, sama ada secara lisan atau secara bertulis, dan sama ada secara bersendirian atau melalui seorang perantaraan, dan kemudiannya enggan berkahwin dengan pihak yang satu lagi itu tanpa apa-apa sebab yang sah manakala pihak yang satu lagi bersetuju berkahwin dengannya, maka pihak yang mungkir adalah bertanggungan memulangkan pemberian-pemberian pertunangan, jika ada, atau nilainya dan membayar apa-apa wang yang telah dibelanjakan dengan suci hati oleh atau untuk pihak yang satu lagi untuk membuat persediaan bagi perkahwinan itu, dan yang demikian boleh dituntut melalui tindakan dalam Mahkamah.”

 

Kesimpulan

Sebagai kesimpulan, hadiah yang diberikan sebagai hantaran semasa pertunangan boleh dituntut kembali jika perkahwinan tidak dilangsungkan. Pemberian tersebut boleh dipulangkan dalam bentuk asalnya, atau jika tidak dapat, digantikan dengan nilai yang setara. Selain itu, sebarang tuntutan untuk mendapatkan kembali pemberian tersebut boleh dilakukan melalui proses mahkamah.

 

Rujukan:

  1. Ishak, A.-H. bin. (n.d.). IRSYAD HUKUM SIRI KE-794: HUKUM MEMINTA SEMULA HADIAH HANTARAN APABILA PUTUS TUNANG. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan. https://muftiwp.gov.my/en/artikel/irsyad-fatwa/irsyad-fatwa-umum-cat/5734-irsyad-al-fatwa-siri-ke-794-hukum-meminta-semula-hadiah-hantaran-apabila-putus-tunang#_ftn4
  2. Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Selangor) 2003

Poligami Tanpa Kebenaran Mahkamah

Poligami berasal dari perkataan Yunani yang bermaksud “perkahwinan banyak”. Menurut Kamus Dewan Bahasa, poligami adalah amalan beristeri lebih daripada satu orang pada masa yang sama (Kamus Dewan Edisi Keempat).

Poligami adalah amalan yang dibenarkan dalam Islam dengan syarat-syarat tertentu, termasuklah syarat untuk berlaku adil antara isteri-isteri. Walau bagaimanapun, dalam konteks perundangan di Malaysia, poligami tanpa kebenaran mahkamah merupakan isu yang serius dan menimbulkan kesan yang mendalam terhadap pihak-pihak terlibat, terutamanya terhadap anak-anak dan status perkahwinan itu sendiri.

Menurut Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam setiap negeri, seorang lelaki yang ingin berpoligami wajib mendapatkan kebenaran bertulis daripada Mahkamah Syariah. Sebagai contoh, Seksyen 23 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003 dengan jelas memperuntukkan bahawa tiada seorang lelaki yang boleh berkahwin lagi tanpa mendapatkan kebenaran Mahkamah Syariah terlebih dahulu. Kegagalan mematuhi prosedur ini menyebabkan perkahwinan tersebut tidak sah dari segi perundangan, walaupun ia sah menurut hukum syarak.

Selain itu, Seksyen 124 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003 juga menggariskan bahawa jika seorang lelaki berkahwin lagi tanpa kebenaran bertulis daripada Mahkamah, maka dia telah melakukan suatu kesalahan dan boleh dihukum dengan denda tidak melebihi RM1,000 atau penjara tidak melebihi enam bulan, atau kedua-duanya. Peruntukan ini adalah bagi memastikan bahawa poligami dilakukan dengan mematuhi prosedur undang-undang yang ditetapkan, demi melindungi hak isteri dan anak-anak serta mengelakkan sebarang masalah berkaitan perkahwinan yang tidak sah.

Salah satu kesan utama daripada perkahwinan poligami yang tidak mendapat kebenaran mahkamah adalah masalah pendaftaran perkahwinan itu sendiri. Tanpa pendaftaran yang sah, hubungan antara suami, isteri, dan anak-anak mereka tidak dapat dibuktikan secara rasmi. Ini memberi kesan buruk kepada status anak-anak, kerana anak yang dilahirkan daripada perkahwinan yang tidak didaftarkan sering kali dianggap sebagai anak tidak sah taraf. Akibatnya, anak tersebut hanya boleh dinasabkan kepada ibunya, dan tidak boleh mewarisi harta daripada bapa mereka. Ini berpotensi menyebabkan masalah besar dalam hal perwarisan harta pusaka dan pengurusan kewangan keluarga apabila berlaku kematian salah seorang pasangan.

Dalam beberapa kes, seperti yang berlaku kepada pasangan Adibah bt Mohd Salleh dan Asrul Nizam bin Ishak, pernikahan poligami tanpa kebenaran mahkamah berlangsung di luar negara, dan walaupun sah menurut hukum syarak, ia tetap melanggar undang-undang keluarga Islam di Malaysia. Dalam kes ini, meskipun pernikahan itu sah di sisi agama, ketidakpatuhan terhadap perundang-undangan Malaysia memberi kesan kepada status anak-anak yang dilahirkan daripada perkahwinan tersebut, dan mereka berhadapan dengan masalah dalam mendapatkan dokumen rasmi dan hak pewarisan harta pusaka.

Kesan poligami tanpa kebenaran mahkamah juga melibatkan hak isteri yang dikahwini tanpa kebenaran. Isteri dalam perkahwinan ini tidak mempunyai hak untuk menuntut harta pusaka daripada suaminya jika dia meninggal dunia. Tanpa pendaftaran yang sah, tiada bukti yang mengesahkan perkahwinan tersebut, dan isteri yang dikahwini tanpa kebenaran kehilangan hak-haknya sebagai isteri dalam hal pembahagian harta pusaka.

Secara keseluruhannya, poligami tanpa kebenaran mahkamah memberi impak yang besar terhadap institusi keluarga Islam di Malaysia. Selain memberi kesan kepada status anak-anak, ia juga menyukarkan pihak yang terlibat untuk mendapatkan hak-hak mereka, termasuklah hak pewarisan harta pusaka dan pengiktirafan kewarganegaraan. Oleh itu, adalah amat penting untuk setiap pasangan yang berpoligami mematuhi prosedur yang ditetapkan oleh undang-undang agar hak-hak mereka dan hak anak-anak mereka terlindung dan terjamin.

Status Anak Tak Sah Taraf

Dalam Islam, status anak tidak sah taraf merujuk kepada anak yang dilahirkan kurang daripada enam bulan Qamariah dari tarikh akad nikah ibu bapanya. Menurut Fatwa Mufti Wilayah Persekutuan, anak yang lahir dalam tempoh ini dianggap sebagai anak tidak sah taraf kerana tidak memenuhi tempoh minimum kehamilan yang sah.

Muzakarah Fatwa Kebangsaan menetapkan bahawa anak tidak sah taraf tidak boleh dinasabkan kepada lelaki yang menyebabkan kelahirannya atau kepada mana-mana lelaki yang mengaku sebagai bapa. Ini bermaksud, anak tersebut tidak boleh mewarisi harta daripada lelaki tersebut, tidak dianggap sebagai mahram, dan tidak boleh menjadi wali dalam pernikahan.

Dari segi tanggungjawab nafkah, Seksyen 80(1) Akta Undang-Undang Keluarga Islam Wilayah Persekutuan (AUUKI WP) menyatakan bahawa ibu bertanggungjawab menanggung nafkah anak tidak sah taraf jika anak tersebut tidak berupaya menyara dirinya, kecuali jika anak tersebut lahir akibat rogol. Mahkamah boleh memerintahkan ibu untuk memberikan nafkah yang munasabah berdasarkan keadaan anak.

Bagi hak jagaan pula, Seksyen 85 AUUKI WP memperuntukkan bahawa hak penjagaan anak tidak sah taraf adalah terletak sepenuhnya kepada ibu dan saudara-mara sebelah ibu. Ini bermakna, bapa biologinya tidak mempunyai hak penjagaan terhadap anak tersebut.

Kesimpulannya, status anak tidak sah taraf dalam Islam telah ditetapkan dengan jelas berdasarkan hukum syarak dan undang-undang keluarga Islam. Walaupun mereka tidak dinasabkan kepada bapa biologinya, Islam tetap menekankan keadilan dalam memberi perlindungan, penjagaan, dan kebajikan kepada mereka.




Wali Enggan

Perkahwinan dalam Islam bukan sekadar ikatan antara dua individu tetapi juga suatu akad yang mempunyai syarat-syarat tertentu bagi memastikan keabsahan dan keadilan kepada kedua-dua pihak. Salah satu syarat utama ialah kehadiran wali bagi pihak pengantin perempuan. Namun, dalam sesetengah keadaan, wali boleh enggan memberi persetujuan terhadap perkahwinan tersebut. Isu ini dikenali sebagai wali enggan dan telah dibincangkan secara jelas dalam hukum syarak dan undang-undang Islam di Malaysia.

Dalam Islam, wali memainkan peranan penting dalam memastikan perkahwinan berjalan mengikut syariat. Wali bagi seorang wanita biasanya terdiri daripada bapanya, datuk sebelah bapa, saudara lelaki seibu sebapa, bapa saudara sebelah bapa dan seterusnya berdasarkan turutan wali nasab.

Namun, sekiranya wali enggan memberi persetujuan tanpa alasan yang dibenarkan oleh syarak, Islam memberikan jalan penyelesaian agar hak wanita untuk berkahwin tidak dinafikan.

Allah SWT telah berfirman dalam Surah Al-Baqarah ayat 232:

فَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحۡنَ أَزۡوَٰجَهُنَّ
Maksudnya: Maka janganlah kamu (para wali) menghalangi mereka berkahwin lagi dengan bakal suaminya.

Ayat ini menunjukkan bahawa wali tidak boleh menghalang perkahwinan seorang wanita sekiranya calon suaminya menepati syarat-syarat yang ditetapkan oleh syarak, seperti beragama Islam, berakhlak baik, dan mampu menanggung nafkah. Sekatan tanpa alasan yang kukuh dianggap sebagai satu bentuk kezaliman yang bertentangan dengan ajaran Islam.

Wali Enggan Menurut Undang-Undang Islam di Malaysia

Di Malaysia, isu wali enggan telah diperuntukkan dalam Seksyen 13(b), Akta Undang-Undang Keluarga Islam (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1984, yang menyatakan:

Hakim Syarie yang mempunyai bidang kuasa di tempat di mana pihak perempuan itu bermastautin atau seseorang yang diberi kuasa secara am atau khas bagi maksud itu oleh Hakim Syarie itu telah, selepas penyiasatan wajar di hadapan semua pihak yang berkenaan, memberi persetujuannya terhadap perkahwinan itu oleh wali Raja mengikut Hukum Syarak; persetujuan tersebut boleh diberi jika perempuan tiada mempunyai wali dari nasab mengikut Hukum Syarak atau jika wali tidak dapat ditemui atau jika wali enggan memberikan persetujuannya tanpa sebab yang mencukupi.

Berdasarkan peruntukan ini, sekiranya seorang wali enggan membenarkan perkahwinan tanpa alasan yang kukuh, pihak perempuan boleh mengemukakan permohonan kepada Mahkamah Syariah untuk mendapatkan kebenaran perkahwinan melalui Wali Raja atau Hakim Syarie.

Wali enggan merupakan isu yang boleh menjejaskan hak seorang wanita dalam perkahwinan. Islam telah memberikan penyelesaian melalui perkahwinan dengan Wali Hakim apabila wali nasab enggan tanpa alasan yang munasabah. Perundangan Islam di Malaysia juga selari dengan prinsip syarak bagi memastikan hak wanita untuk berkahwin tidak dinafikan secara tidak adil. Oleh itu, sekiranya berlaku kes wali enggan, wanita Islam mempunyai hak untuk mendapatkan permohonan nikah dengan wali hakim melalui Mahkamah Syariah.



Jenayah Zina

Jenayah dalam bahasa Arab disebut dengan perkataan al-Jinayah atau al-Jarimah. Jinayah ditakrifkan sebagai segala bentuk tindakan yang dilarang dan merosakkan, samada tindakan itu ke atas badan, harta atau sebagainya. Al-Mawardi mentakrifkan jenayah sebagai segala bentuk kesalahan menurut Syariah yang boleh dihukum berdasarkan hukum Allah samada ia adalah qisas, hudud atau takzir.

Sesuatu itu dianggap jenayah apabila memenuhi elemen-elemen berikut:

  1. Elemen perundangan iaitu peruntukan yang jelas melarang tindakan jenayah itu dan menjadikannya sebagai kesalahan yang boleh dihukum.
  2. Elemen tindakan iaitu melakukan tindakan yang menjadi kesalahan itu.
  3. Elemen kelayakan iaitu melihat kepada umur, keupayaan, dan tanggungan penjenayah berkenaan.

Undang-undang Islam membahagikan jenayah kepada tiga pembahagian iaitu Qisas dan diyat, Hudud dan juga Takzir. Jenayah zina di dalam perundangan syariah di Malaysia adalah termasuk di dalam hukuman Takzir. Takzir ialah hukuman bagi kesalahan yang ditentukan oleh pemerintah atau hakim.

Salah satu hukuman jenayah zina boleh diambil daripada Enakmen Jenayah Syariah Negeri Selangor 1995, seksyen 25 menyatakan “Mana-mana orang lelaki yang melakukan persetubuhan dengan orang perempuan yang bukan isterinya yang sah adalah melakukan suatu kesalahan dan apabila disabitkan boleh didenda tidak melebihi lima ribu ringgit atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi tiga tahun atau disebat tidak melebihi enam sebatan atau dihukum dengan mana-mana kombinasi hukuman itu.”

Zina adalah persetubuhan antara seseorang lelaki dengan seorang wanita yang bukan pasangan suami isteri. Semua persetubuhan di luar perkahwinan adalah zina kecuali dalam kes wat’i syubhah atau persetubuhan syubhah.

Firman Allah SWT maksudnya: Dan janganlah kamu menghampiri zina, sesungguhnya zina itu adalah satu perbuatan yang keji dan satu jalan yang jahat (yang membawa kerosakan). (Surah al-Isra, 17:32)

Ayat ini jelas menunjukkan pengharaman zina, zina adalah salah satu kesalahan Hudud di sisi syarak. Namun hudud adalah tidak termasuk di dalam sistem perundangan di Malaysia berdasarkan Perlembagaan Persekutuan Malaysia. Jadi jenayah zina atau persetubuhan luar nikah diinisiatifkan sebagai jenayah takzir hukumannya di Malaysia di bawah enakmen atau akta jenayah syariah negeri-negeri

Kesahan Wasiat Secara Lisan dalam Hukum Syarak dan Undang-Undang

Wasiat merupakan suatu instrumen penting dalam perancangan harta pusaka menurut Islam. Ia mempunyai empat rukun utama, iaitu:

1. Pemberi wasiat (al-musi)

2. Penerima wasiat (al-musa lahu)

3. Perkara yang diwasiatkan (al-musa bihi)

4. Sighah – Lafaz ijab (penawaran) dan qabul (penerimaan)

Berdasarkan rukun keempat, sighah memainkan peranan penting dalam menentukan kesahan sesuatu wasiat. Wasiat secara lisan boleh dianggap sah sekiranya ia memenuhi keperluan sighah, iaitu terdapat lafaz ijab daripada pemberi wasiat dan lafaz qabul daripada penerima.

Sebagai contoh, lafaz ijab yang jelas adalah:

“Aku wasiatkan rumah ini kepada Aminah, dan rumah ini akan menjadi miliknya selepas aku meninggal dunia.”

Selepas itu, penerima wasiat, dalam kes ini Aminah, perlu menyatakan penerimaan secara lisan untuk melengkapkan sighah.

Dari sudut hukum syarak, wasiat secara lisan adalah sah selagi ia memenuhi semua rukun yang ditetapkan. Namun, bagi memastikan pembuktian yang kukuh, syarak mensyaratkan kehadiran sekurang-kurangnya dua orang saksi yang adil dan boleh diterima sebagai saksi menurut hukum syarak.

Dari perspektif undang-undang, Enakmen Wasiat Orang Islam (Selangor) 1999 turut menggariskan keperluan yang sama. Menurut Seksyen 3(2) enakmen tersebut:

“Sesuatu wasiat lisan atau wasiat dengan isyarat hendaklah dibuat di hadapan sekurang-kurangnya dua orang saksi yang boleh diterima sebagai saksi menurut Hukum Syarak.”

Kesimpulan

Secara keseluruhannya, wasiat secara lisan adalah sah menurut hukum syarak dan undang-undang, selagi ia memenuhi semua rukun, khususnya sighah, serta dibuat di hadapan dua orang saksi yang memenuhi syarat kelayakan sebagai saksi. Namun, dari sudut amalan, adalah lebih baik jika wasiat didokumentasikan secara bertulis untuk mengelakkan sebarang pertikaian di masa hadapan.

 

Pembunuh Tidak Berhak Mewarisi Harta

Dalam Islam, seseorang yang membunuh pewasiat secara sengaja tidak layak menerima harta pusaka atau wasiat. Prinsip ini jelas dinyatakan dalam hadis Nabi SAW:

“Pembunuh tidak akan mewarisi (harta pusaka).” (Riwayat Tirmizi)

Hadis lain juga menyebut, “Pembunuh tidak layak menerima apa-apa (harta pusaka).” (Riwayat Abu Daud)

Dalam konteks perundangan Malaysia, prinsip ini ditegaskan dalam Seksyen 14 Enakmen Wasiat Orang Islam Negeri Selangor 1999, yang menyatakan bahawa wasiat kepada seseorang akan terbatal jika individu tersebut dengan sengaja menyebabkan kematian pewasiat, sama ada secara langsung atau tidak langsung. Ini termasuk pembunuhan sebagai pelaku utama, rakan jenayah, pesubahat, atau sebagai saksi palsu yang membawa kepada hukuman mati pewasiat.

Namun, pengecualian diberikan jika pembunuhan itu dilakukan dengan hak atau keuzuran syarie, dan individu tersebut tidak mengalami kecacatan akal serta telah mencapai umur matang menurut Hukum Syarak.

Ketetapan ini selaras dengan maqasid syariah dalam menjaga nyawa (hifz al-nafs) dan memastikan keadilan dalam pembahagian harta. Ia juga menghalang insentif jenayah demi kepentingan warisan atau wasiat. Oleh itu, dalam Islam, seseorang yang membunuh pewasiat tidak berhak menerima harta peninggalan tersebut, baik melalui wasiat mahupun warisan.

 

Lelaki Menyerupai Wanita dari perspektif perundangan di Malaysia

Dalam Islam, identiti lelaki dan wanita telah ditetapkan oleh Allah SWT dan perlu dijaga mengikut fitrah kejadian manusia. Perbuatan lelaki yang menyerupai wanita, sama ada dari segi pemakaian, penampilan atau tingkah laku, adalah dilarang dalam Islam dan boleh dikenakan tindakan di bawah undang-undang Syariah.

Dalil dan Fatwa

Dalam hadis yang diriwayatkan oleh Ibn Abbas RA, Rasulullah SAW bersabda:

“Nabi SAW telah melaknat lelaki yang menyerupai perempuan dan orang-orang perempuan yang menyerupai lelaki.”

(Sahih al-Bukhari, no. 5885)

Hadis ini jelas menunjukkan bahawa perbuatan menyerupai jantina yang berlawanan adalah perbuatan yang dilarang dan mendapat laknat daripada Allah SWT.

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan juga telah memperkukuhkan pendirian ini. Pada April 1982, muzakarah tersebut memutuskan bahawa seseorang yang dilahirkan sebagai lelaki, hukumnya tetap lelaki, dan seseorang yang dilahirkan sebagai perempuan, hukumnya tetap perempuan walaupun menjalani pembedahan pertukaran jantina. Oleh itu, pertukaran jantina adalah haram dari segi syarak.

Selain itu, dalam muzakarah yang diadakan pada Oktober 2008, Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan turut memutuskan bahawa pengkid—wanita yang berpenampilan dan berkelakuan seperti lelaki serta mempunyai naluri seksual terhadap sesama jenis—juga diharamkan dalam Islam.

Perspektif Undang-Undang

Di Malaysia, larangan terhadap lelaki yang menyerupai wanita turut dikuatkuasakan dalam undang-undang Syariah. Menurut Seksyen 30 Enakmen Jenayah Syariah Selangor 1995:

“Mana-mana lelaki yang memakai pakaian perempuan atau berlagak seperti perempuan di mana-mana tempat awam untuk tujuan yang tidak bermoral adalah melakukan suatu kesalahan dan apabila disabitkan boleh didenda tidak melebihi satu ribu ringgit atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi enam bulan atau kedua-duanya.”

Undang-undang ini bertujuan untuk menjaga ketertiban masyarakat dan mengelakkan gejala yang bertentangan dengan ajaran Islam.

Kesimpulan

Islam menggariskan perbezaan yang jelas antara lelaki dan wanita, baik dari segi biologi mahupun peranan sosial. Oleh itu, setiap individu perlu menghormati fitrah kejadian mereka dan mengelakkan perbuatan yang menyerupai jantina yang berlawanan. Sebagai umat Islam, kita hendaklah berpegang teguh kepada ajaran syarak dan patuh kepada undang-undang yang telah digariskan bagi memelihara keharmonian masyarakat.

 

Peranan Qarinah dalam Undang-Undang Syariah di Malaysia

Dalam sistem perundangan Islam, qarinah atau bukti keadaan memainkan peranan penting dalam menentukan sesuatu kes berdasarkan fakta-fakta berkaitan. Secara umum, qarinah merujuk kepada petunjuk atau bukti yang boleh membantu hakim dalam membuat keputusan, terutama apabila tiada keterangan langsung (bayyinah) seperti pengakuan atau saksi.

Definisi Qarinah

Menurut Seksyen 2 Enakmen Keterangan Mahkamah Syariah Wilayah Persekutuan 1997, qarinah didefinisikan sebagai “fakta yang mempunyai kaitan dengan fakta yang satu lagi dengan apa-apa cara yang disebut dalam Akta ini.” Definisi ini menunjukkan bahawa qarinah berfungsi sebagai bukti sokongan yang dapat membantu dalam memahami keadaan sesuatu kejadian.

Dalam perundangan Islam, konsep qarinah turut disebut dalam karya-karya fuqaha klasik seperti Ibn Qayyim al-Jawziyyah yang menyatakan bahawa bukti keadaan boleh digunakan dalam kes jenayah dan muamalat sekiranya ia cukup kukuh dan meyakinkan hakim.

Jenis dan Aplikasi Qarinah

Dalam konteks Mahkamah Syariah di Malaysia, qarinah sering digunakan dalam kes seperti:

  1. Kes Jenayah Syariah – Dalam kes zina, misalnya, bukti seperti rekod komunikasi, rakaman video, atau kehamilan luar nikah boleh dikategorikan sebagai qarinah untuk menyokong pertuduhan. Walaupun syarat utama sabitan kesalahan zina ialah empat saksi lelaki yang adil, qarinah boleh menjadi faktor tambahan dalam menetapkan keputusan.

  2. Kes Nafkah dan Hadhanah (Hak Jagaan Anak) – Dalam kes perebutan hak penjagaan anak, mahkamah boleh menggunakan qarinah seperti rekod peribadi ibu bapa, laporan kebajikan anak, atau testimoni pihak ketiga untuk menentukan pihak yang lebih layak menjaga anak.

  3. Kes Muamalat dan Wasiat – Dalam perbankan Islam dan perjanjian kewangan, qarinah seperti dokumen transaksi dan amalan pihak terlibat boleh digunakan untuk menilai kesahihan kontrak atau tuntutan dalam kes pewarisan.

Kedudukan Qarinah dalam Perundangan Malaysia

Berdasarkan kajian Ahnaf Ahmad dalam kertas kerja bertajuk Beban Bukti dalam Mahkamah Syariah di Malaysia: Isu dan Cabaran (2022), penggunaan qarinah dalam Mahkamah Syariah sering bergantung pada budi bicara hakim, dengan mempertimbangkan kekuatan dan tahap keterangannya. Kajian ini menyatakan bahawa walaupun qarinah bukan bukti utama dalam banyak kes, ia tetap memainkan peranan dalam memberikan gambaran menyeluruh kepada hakim.

Selain itu, artikel dalam Jurnal Syariah oleh Universiti Malaya (2020) turut menjelaskan bahawa qarinah boleh digunakan dalam kes yang melibatkan keterangan tidak langsung, selagi ia tidak bercanggah dengan prinsip keadilan Islam dan peruntukan undang-undang yang sedia ada.

Kesimpulan

Penggunaan qarinah dalam Mahkamah Syariah Malaysia membuktikan bahawa bukti keadaan mempunyai kedudukan penting dalam membantu penyelesaian kes, terutama apabila keterangan langsung tidak mencukupi. Walaupun penggunaannya memerlukan pertimbangan yang teliti, ia tetap relevan dalam memastikan keadilan ditegakkan mengikut prinsip syariah. Oleh itu, peranan qarinah perlu terus diperhalusi agar ia dapat dimanfaatkan secara lebih efektif dalam sistem perundangan Islam di Malaysia.

Mengajar Agama Tanpa Tauliah (Perundangan Syariah di Malaysia)

Di Malaysia, pengajaran agama Islam dikawal ketat bagi memastikan ajaran yang disampaikan sejajar dengan prinsip Ahli Sunnah Wal Jamaah dan tidak menyimpang daripada syariat Islam. Oleh itu, sesiapa yang ingin mengajar agama di tempat awam perlu mendapatkan tauliah daripada pihak berkuasa agama negeri masing-masing. Kegagalan untuk berbuat demikian boleh membawa implikasi undang-undang.

Peruntukan Undang-Undang Mengenai Tauliah

Menurut Seksyen 14 Enakmen Jenayah Syariah Selangor 1995, seseorang yang mengajar atau mengaku mengajar perkara berkaitan agama Islam tanpa tauliah adalah melakukan kesalahan. Jika disabitkan, individu tersebut boleh dikenakan denda tidak melebihi RM3,000 atau penjara tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya sekali. Walau bagaimanapun, pengecualian diberikan kepada individu yang mengajar di kediaman sendiri dengan kehadiran anggota keluarga sahaja.

Selain itu, kajian oleh Nurulain Ibrahim dan Siti Aisyah Samudin dalam Journal of Shariah Law Research (2022)menunjukkan bahawa cabaran utama dalam penguatkuasaan undang-undang ini ialah penyebaran ajaran agama tanpa tauliah melalui platform digital seperti media sosial, yang sukar dikawal oleh pihak berkuasa.

Kepentingan Tauliah dalam Pengajaran Agama

Keperluan tauliah bukan sekadar prosedur birokrasi tetapi bertujuan untuk:

  1. Memastikan Kesahihan Ajaran – Hanya individu yang mempunyai kelayakan diiktiraf yang dibenarkan mengajar, bagi mengelakkan penyebaran ajaran sesat.

  2. Mengawal Penyebaran Maklumat Agama – Menjamin bahawa ceramah dan kuliah agama tidak bercanggah dengan prinsip Islam dan undang-undang negeri.

  3. Mengelakkan Kekeliruan Masyarakat – Tanpa kawalan yang ketat, terdapat risiko ajaran agama disalah tafsir dan menimbulkan kekeliruan dalam masyarakat.

Cabaran Penguatkuasaan

Walaupun peraturan telah digubal, penguatkuasaan kesalahan mengajar tanpa tauliah menghadapi beberapa cabaran, terutamanya dalam konteks alam siber. Penyebaran maklumat agama melalui media sosial seperti YouTube, Facebook, dan TikTok menjadikan sukar untuk pihak berkuasa mengawal dan mengambil tindakan terhadap individu yang mengajar tanpa tauliah. Menurut kajian dalam Al-Mimbar: International Journal of Mosque, Zakat and Waqaf Management (2022), banyak kes melibatkan penceramah bebas yang tidak mempunyai tauliah tetapi tetap memberi ceramah di platform digital tanpa kawalan langsung.

Kesimpulan

Undang-undang berkaitan tauliah mengajar agama Islam di Malaysia adalah satu mekanisme penting untuk memastikan ajaran Islam yang disampaikan adalah benar dan sahih. Walaupun penguatkuasaan undang-undang ini masih menghadapi cabaran, terutama di alam siber, keperluan untuk mengekalkan sistem pentauliahan tetap relevan bagi melindungi kepentingan agama dan masyarakat Islam secara keseluruhannya. Oleh itu, kesedaran dalam kalangan masyarakat tentang kepentingan tauliah perlu dipertingkatkan, dan penguatkuasaan perlu diperbaiki agar lebih berkesan dalam menangani kesalahan ini.

Jenayah Khalwat

Khalwat merupakan salah satu kesalahan di bawah Enakmen Jenayah Syariah Negeri Selangor (1995). Berdasarkan Seksyen 29(1) enakmen tersebut, seseorang individu dianggap melakukan kesalahan jika didapati berada berdua-duaan dengan individu bukan mahram dalam keadaan yang boleh menimbulkan syak bahawa mereka sedang melakukan perbuatan tidak bermoral. Jika disabitkan kesalahan, individu yang terlibat boleh dikenakan denda tidak melebihi RM3,000 atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya sekali.

Dari sudut bahasa, Kamus Dewan Bahasa dan Pustaka mendefinisikan khalwat sebagai keadaan berdua-duaan antara lelaki dan perempuan yang bukan mahram di tempat yang terpencil atau tersembunyi, sehingga boleh menimbulkan fitnah dan dianggap sebagai perbuatan yang tidak bermoral. Ini menunjukkan bahawa perbuatan berkhalwat bukan sahaja bertentangan dengan undang-undang, tetapi juga dengan norma masyarakat dan ajaran Islam.

Dalam perspektif Islam, larangan berkhalwat berasaskan kepada firman Allah SWT dalam Surah al-Isra’, ayat 32 yang bermaksud:

“Dan janganlah kamu menghampiri zina, sesungguhnya zina itu adalah satu perbuatan yang keji dan satu jalan yang jahat (yang membawa kerosakan).”

Ayat ini menegaskan bahawa semua perkara yang boleh membawa kepada zina, termasuk pandangan mata, sentuhan, dan khalwat, adalah haram dan perlu dijauhi. Islam menitikberatkan pencegahan sebagai langkah awal untuk mengelakkan perkara yang lebih besar dan berbahaya kepada individu serta masyarakat.

Sebagai kesimpulan, jenayah khalwat bukan sahaja bertentangan dengan undang-undang syariah, malah bertentangan dengan ajaran Islam yang menggariskan batasan dalam pergaulan antara lelaki dan perempuan yang bukan mahram. Oleh itu, adalah menjadi tanggungjawab setiap individu Muslim untuk menjaga batas pergaulan dan menjauhi situasi yang boleh menimbulkan fitnah serta membawa kepada kemaksiatan.

UMUR MINIMUM PERKAHWINAN

Di bawah Seksyen 8 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor, suatu perkahwinan tidak boleh dilangsungkan sekiranya pihak lelaki belum mencapai umur 18 tahun, manakala pihak perempuan belum mencapai umur 16 tahun, kecuali dengan kebenaran bertulis Hakim Syarie dalam keadaan tertentu. Peruntukan ini bertujuan untuk memastikan setiap perkahwinan dilaksanakan dalam keadaan pihak-pihak yang terlibat mempunyai tahap kematangan yang mencukupi bagi menjalankan hak dan tanggungjawab perkahwinan.

Dari sudut syariah, Islam tidak menetapkan had umur tertentu untuk perkahwinan tetapi menitikberatkan aspek kematangan (baligh) dan kebolehan mengurus kehidupan (rusyd). Hal ini selaras dengan firman Allah SWT:

“Dan ujilah anak-anak yatim itu sehingga apabila mereka baligh dan (cukup) cerdik untuk mengurus diri, maka serahkanlah kepada mereka harta mereka…”
(Surah An-Nisa’ 4:6)

Ayat ini memberikan prinsip bahawa seseorang individu hendaklah mencapai tahap kematangan yang mencukupi sebelum diberikan tanggungjawab besar, termasuk perkahwinan. Oleh itu, peruntukan undang-undang berkaitan umur minimum perkahwinan ini adalah selari dengan maqasid syariah, khususnya dalam memastikan pemeliharaan keturunan (hifz al-nasl) serta mengelakkan sebarang kemudaratan yang mungkin timbul akibat ketidaksediaan pasangan dalam menjalani kehidupan berumahtangga.

Dalam konteks perundangan semasa, penetapan umur minimum ini bukanlah satu larangan mutlak, sebaliknya memberikan ruang budi bicara kepada Hakim Syarie untuk menilai keadaan tertentu yang mungkin memerlukan kelonggaran berdasarkan faktor keperluan dan kemaslahatan pihak-pihak yang terlibat.

Jenayah Syariah: Pelacuran

Pelacuran merupakan suatu kesalahan di bawah Seksyen 23 Enakmen Jenayah Syariah Selangor. Peruntukan ini memperuntukkan bahawa mana-mana wanita yang melacurkan diri boleh dikenakan denda tidak melebihi RM5,000, dipenjara sehingga tiga tahun, atau disebat maksimum enam kali, atau kombinasi hukuman tersebut.

Selain itu, individu yang mengeksploitasi isterinya, anaknya, atau kanak-kanak dalam jagaannya untuk tujuan pelacuran juga melakukan jenayah dan boleh dikenakan hukuman yang sama. Ini bertujuan untuk melindungi golongan yang mudah terdedah kepada eksploitasi dan memastikan kesejahteraan institusi kekeluargaan dalam Islam.

Dari perspektif syariah, Islam mengharamkan segala bentuk perbuatan yang mendekatkan diri kepada zina, termasuk pelacuran. Allah SWT berfirman:

“Dan janganlah kamu menghampiri zina, sesungguhnya zina itu adalah satu perbuatan yang keji dan satu jalan yang jahat (yang membawa kerosakan).”
(Surah al-Isra’, 17:32)

Hadis Rasulullah SAW juga menegaskan bahawa zina bukan hanya terhad kepada perbuatan fizikal tetapi juga melibatkan pandangan, percakapan, dan lintasan hati, yang akhirnya boleh mendorong kepada perbuatan maksiat secara nyata (Hadis riwayat al-Bukhari dan Muslim).

Secara keseluruhannya, pelacuran bukan sahaja melanggar undang-undang syariah tetapi juga bertentangan dengan maqasid syariah dalam memelihara maruah, keturunan, dan kestabilan masyarakat. Hukuman yang diperuntukkan dalam undang-undang bertujuan untuk mencegah jenayah ini serta memberikan perlindungan kepada golongan yang mudah dieksploitasi.

Gangguan Terhadap Perkahwinan

Perkahwinan adalah institusi yang dihormati dalam Islam dan undang-undang, bertujuan untuk membina keluarga yang harmoni berdasarkan keredaan Allah SWT. Namun, ada segelintir pihak yang cuba mengganggu hak seseorang untuk berkahwin sama ada melalui paksaan atau sekatan yang tidak sah.

Di bawah Seksyen 37 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor, sesiapa yang:

1. Memaksa seseorang berkahwin bertentangan dengan kehendaknya, atau

2. Menghalang seseorang yang layak berkahwin daripada berkahwin secara sah,

boleh dikenakan hukuman denda hingga RM1,000, penjara hingga enam bulan, atau kedua-duanya sekali.

Larangan Paksaan dalam Islam

Dalam Islam, perkahwinan mestilah berdasarkan kerelaan kedua-dua pihak. Rasulullah SAW bersabda:

“Tidak sah pernikahan melainkan dengan wali dan dua saksi yang adil.”

(Hadis Riwayat Abu Daud, al-Tirmizi, dan Ibn Majah)

Selain itu, dalam sebuah hadis lain, Nabi SAW membatalkan perkahwinan seorang wanita yang dipaksa oleh bapanya:

“Seorang gadis datang kepada Nabi SAW dan memberitahu bahawa bapanya telah mengahwinkannya tanpa persetujuannya. Maka Nabi SAW memberikan pilihan kepadanya (sama ada meneruskan perkahwinan atau membatalkannya).”

(Hadis Riwayat Abu Daud, no. 2096)

Hadis ini jelas menunjukkan bahawa paksaan dalam perkahwinan bertentangan dengan prinsip Islam.

Hak untuk Berkahwin Tanpa Halangan

Menghalang seseorang daripada berkahwin dengan cara yang sah juga satu bentuk kezaliman. Firman Allah SWT:

“Maka janganlah kamu menghalang mereka berkahwin dengan bakal suami mereka apabila telah terdapat keredaan di antara mereka dengan cara yang baik.”

(Surah al-Baqarah: 232)

Ayat ini menegaskan bahawa wali atau mana-mana pihak tidak boleh menghalang seseorang daripada berkahwin tanpa sebab yang sah mengikut syarak.

Kesimpulan

Gangguan terhadap perkahwinan, sama ada melalui paksaan atau sekatan yang tidak sah, bukan sahaja melanggar undang-undang tetapi juga bertentangan dengan prinsip Islam. Oleh itu, masyarakat perlu memastikan bahawa setiap perkahwinan berlangsung atas dasar kerelaan dan mengikut hukum syarak bagi memastikan kesejahteraan rumah tangga yang dibina.

Pembubaran Perkahwinan Akibat Murtad 

Dalam Islam, perkahwinan bukan sekadar ikatan antara dua individu tetapi juga satu akad yang berasaskan keimanan kepada Allah. Oleh itu, apabila salah satu pasangan keluar daripada Islam (murtad) atau memeluk kepercayaan lain, status perkahwinan mereka akan terjejas.

Berdasarkan Seksyen 46(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor, murtad tidak secara automatik membubarkan perkahwinan. Sebaliknya, pengesahan Mahkamah diperlukan sebelum perkahwinan itu dianggap terbubar. Ini penting bagi memastikan proses yang adil serta mengelakkan sebarang kekeliruan berkaitan hak dan tanggungjawab pasangan.

Dari perspektif syariah, perkahwinan antara seorang Muslim dan bukan Muslim adalah tidak sah. Firman Allah dalam Surah Al-Baqarah ayat 221:

“Dan janganlah kamu berkahwin dengan wanita-wanita musyrik sehingga mereka beriman…”

Ayat ini menegaskan bahawa keimanan kepada Islam adalah syarat utama dalam perkahwinan Muslim. Oleh itu, apabila seseorang murtad, perkahwinan perlu disahkan terbubar oleh Mahkamah mengikut prosedur yang ditetapkan.

Selain itu, Seksyen 46(2) enakmen yang sama menyatakan bahawa jika salah satu pasangan dalam perkahwinan bukan Islam memeluk Islam, perkahwinan itu juga tidak terbubar secara automatik. Pengesahan Mahkamah diperlukan bagi menentukan status perkahwinan tersebut, selaras dengan prinsip keadilan dan perlindungan hak kedua-dua pihak.

Secara ringkas, undang-undang keluarga Islam di Selangor menetapkan bahawa perubahan agama dalam perkahwinan bukanlah sebab automatik untuk pembubaran perkahwinan. Proses perundangan di Mahkamah perlu dijalankan bagi memastikan keputusan yang sah dan adil mengikut hukum syarak serta undang-undang negara.

Larangan Membawa Anak Keluar dari Malaysia Tanpa Kebenaran

Seksyen 105 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003 memberi kuasa kepada Mahkamah untuk menghalang ibu atau bapa daripada membawa anak keluar dari Malaysia jika:

  1. Perbicaraan berkaitan suami isteri masih berjalan.
  2. Hak jagaan diberikan kepada salah seorang ibu atau bapa, manakala pihak satu lagi tidak mempunyai hak jagaan.

Mahkamah boleh mengeluarkan injunksi sekatan atau membenarkan anak dibawa keluar dengan syarat tertentu. Individu lain yang bukan penjaga juga boleh dihalang daripada membawa anak ke luar negara. Jika seseorang melanggar perintah ini, ia boleh dianggap sebagai penghinaan mahkamah.

Dalam Islam, penjagaan dan kebajikan anak adalah satu amanah besar. Rasulullah SAW bersabda:

“Setiap kamu adalah pemimpin, dan setiap kamu akan dipertanggungjawabkan atas kepimpinannya… Seorang ayah adalah pemimpin atas keluarganya dan dia akan ditanya tentang kepimpinannya.”
(Hadis Riwayat Bukhari, No. 893)

Allah SWT juga mengingatkan dalam Al-Quran:

“Wahai orang-orang yang beriman, peliharalah diri kamu dan keluarga kamu daripada api neraka…”
(Surah At-Tahrim: 6)

Tindakan membawa anak keluar dari negara tanpa kebenaran boleh menjejaskan hak penjagaan serta kebajikan mereka, justeru undang-undang ini selari dengan prinsip Islam dalam menjaga kemaslahatan anak-anak.

Penetapan Nasab Anak dalam Perkahwinan

Seksyen 111 Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003 menetapkan bahawa seorang lelaki dikira sebagai bapa kepada seorang anak jika:

  1. Anak dilahirkan selepas 6 bulan qamariah dari tarikh perkahwinan.
  2. Anak dilahirkan dalam tempoh 4 tahun qamariah selepas perceraian atau kematian suami, selagi isteri belum berkahwin lain.

Namun, jika seorang lelaki ingin menafikan nasab anak tersebut, dia perlu melakukan li’an di hadapan Mahkamah.

Dalam Islam, penetapan nasab amat penting kerana ia berkaitan dengan hak-hak anak seperti warisan, nafkah, dan perlindungan keluarga. Allah SWT berfirman:

“Panggillah mereka (anak-anak angkat itu) dengan nama bapa mereka; itulah yang lebih adil di sisi Allah…”
(Surah Al-Ahzab: 5)

Rasulullah SAW juga bersabda:

“Anak itu bagi (pemilik) tempat tidur (suami), dan bagi penzina adalah batu (hukuman).”
(Hadis Riwayat Bukhari, No. 6749)

Oleh itu, peruntukan undang-undang ini selaras dengan prinsip Islam dalam memastikan keturunan yang sah serta menjaga keadilan dalam hubungan keluarga.

Poligami

Poligami dalam Islam dibenarkan dengan syarat-syarat tertentu bagi memastikan keadilan dan kesejahteraan isteri-isteri serta anak-anak yang terlibat. Di Malaysia, undang-undang keluarga Islam mengawal selia perkahwinan poligami bagi mengelakkan ketidakadilan dan penyalahgunaan hak.

Menurut Seksyen 23(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor 2003, seseorang lelaki yang masih mempunyai isteri tidak boleh menikahi wanita lain tanpa terlebih dahulu mendapatkan kebenaran bertulis daripada Mahkamah Syariah. Peruntukan ini bertujuan memastikan bahawa perkahwinan poligami dilaksanakan secara bertanggungjawab dan adil.

Islam sendiri menetapkan prinsip keadilan sebagai syarat utama dalam poligami. Firman Allah SWT dalam Surah An-Nisa’, ayat 3:

“Maka kahwinilah wanita-wanita yang kamu senangi dua, tiga, atau empat. Tetapi jika kamu takut tidak akan mampu berlaku adil, maka (kahwinilah) seorang saja.”

Ayat ini menegaskan bahawa poligami bukan satu kewajipan tetapi satu keharusan yang bersyarat. Suami yang ingin berpoligami wajib memastikan kebajikan semua isteri dipelihara dengan adil dari segi nafkah, kasih sayang, dan layanan. Oleh itu, setiap permohonan poligami di Mahkamah Syariah akan dinilai berdasarkan keupayaan suami untuk memenuhi tuntutan ini sebelum kebenaran diberikan.

Persediaan sebelum persetubuhan 

Pergaulan bebas antara lelaki dan wanita tanpa batasan syariah adalah satu isu sosial yang boleh membawa kepada keruntuhan moral dalam masyarakat. Dalam konteks undang-undang di Malaysia, Enakmen Jenayah Syariah Selangor memperuntukkan hukuman terhadap individu yang melakukan perbuatan sebagai persediaan untuk persetubuhan luar nikah. Seksyen 26 enakmen tersebut menyatakan bahawa sesiapa yang melakukan perbuatan sedemikian boleh dikenakan denda sehingga RM5,000, penjara sehingga 3 tahun, atau sebatan tidak melebihi 6 kali.

Dalam Islam, segala bentuk perbuatan yang boleh membawa kepada zina dilarang keras. Allah berfirman dalam al-Quran:

“Dan janganlah kamu menghampiri zina. Sesungguhnya zina itu adalah satu perbuatan yang keji dan satu jalan yang buruk.”

(Surah al-Isra’, 17:32)

Ayat ini jelas menunjukkan bahawa bukan sahaja zina itu haram, tetapi segala bentuk perbuatan yang boleh membawa kepada zina juga dilarang. Dalam hadis, Rasulullah ﷺ bersabda:

“Sesungguhnya Allah telah menetapkan bagi setiap anak Adam bahagiannya daripada zina, yang pasti akan diperolehinya. Zina kedua mata adalah melihat, zina kedua telinga adalah mendengar, zina lidah adalah berkata-kata, zina tangan adalah menyentuh, zina kaki adalah melangkah (ke tempat maksiat), dan zina hati adalah berkeinginan serta berangan-angan. Dan akhirnya, kemaluanlah yang akan membenarkan atau mendustakannya.”

(Hadis Riwayat Muslim, No. 2657)

Hadis ini menunjukkan bahawa pergaulan bebas yang melibatkan perkara seperti saling berpandangan dengan syahwat, sentuhan, atau komunikasi yang menjurus ke arah maksiat termasuk dalam kategori zina kecil yang boleh membawa kepada zina besar.

Oleh itu, undang-undang jenayah syariah di Malaysia, seperti yang terdapat dalam Enakmen Jenayah Syariah Selangor, bertujuan untuk membendung pergaulan bebas yang boleh membawa kepada zina. Hukuman yang dikenakan bukan sahaja bertindak sebagai pencegahan tetapi juga sebagai pengajaran kepada masyarakat supaya menjaga batas pergaulan menurut syariah.

Sebagai umat Islam, adalah penting untuk menjaga kesucian diri dan menjauhi segala perkara yang boleh membawa kepada perbuatan maksiat. Mematuhi perintah Allah dan Rasul adalah kunci kepada kehidupan yang diberkati dan masyarakat yang sejahtera.

Hak Isteri dalam Tuntutan Harta Sepencarian Apabila Suami Berpoligami

Dalam konteks undang-undang keluarga Islam di Malaysia, isteri mempunyai hak untuk menuntut harta sepencarian sekiranya suami berhasrat untuk berpoligami. Hak ini berlandaskan prinsip bahawa harta yang diperoleh sepanjang tempoh perkahwinan melalui usaha bersama suami dan isteri adalah milik bersama dan boleh dituntut pembahagiannya.

Peruntukan Undang-Undang

Menurut Seksyen 23(10)(b) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003, mahkamah yang memberikan kebenaran untuk perkahwinan poligami mempunyai bidang kuasa untuk menentukan pembahagian aset yang diperoleh dalam tempoh perkahwinan, sekiranya terdapat permohonan daripada mana-mana pihak. Peruntukan ini menyatakan:

“Tiap-tiap mahkamah yang memberi kebenaran atau memerintahkan supaya perkahwinan poligami tersebut didaftarkan di bawah seksyen ini, hendaklah mempunyai kuasa atas permohonan mana-mana pihak kepada perkahwinan tersebut untuk memerintahkan apa-apa aset yang telah diperoleh oleh pihak-pihak itu dalam masa perkahwinan dengan usaha bersama mereka dibahagi antara mereka atau supaya mana-mana aset itu dijual dan hasil jualan itu dibahagikan.”

Berdasarkan peruntukan ini, sekiranya isteri mengemukakan tuntutan, mahkamah mempunyai kuasa untuk menentukan sama ada harta tersebut dibahagikan atau dijual, dan hasil jualan diagihkan antara pihak-pihak yang terlibat.

Prinsip Syariah

Prinsip harta sepencarian selari dengan konsep keadilan dalam Islam, di mana seseorang berhak mendapatkan bahagian daripada usaha yang telah mereka sumbangkan. Ini bertepatan dengan firman Allah SWT dalam Surah An-Nisa’ ayat 32:

“Bagi lelaki ada bahagian daripada apa yang mereka usahakan, dan bagi perempuan pula ada bahagian daripada apa yang mereka usahakan…” (Surah An-Nisa’: 32)

Selain itu, dalam konteks keadilan terhadap isteri, Rasulullah SAW bersabda:

“Sesungguhnya sebaik-baik kamu ialah yang paling baik terhadap isterinya.” (Riwayat Tirmizi)

Hadis ini menekankan kepentingan berlaku adil dalam hubungan perkahwinan, termasuk dalam aspek pemilikan dan pembahagian harta.

Kesimpulan

Hak isteri untuk menuntut harta sepencarian dalam kes poligami adalah satu bentuk perlindungan undang-undang yang selari dengan prinsip keadilan dalam Islam. Mahkamah Syariah mempunyai kuasa untuk menentukan pembahagian aset berdasarkan permohonan yang dikemukakan oleh isteri, seperti yang diperuntukkan dalam Seksyen 23(10)(b) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003. Ini memastikan hak isteri yang telah menyumbang kepada pemilikan harta dalam perkahwinan dapat dilindungi sebelum suami melangsungkan perkahwinan yang seterusnya.

Perbezaan Wasiat, Hibah, dan Faraid

Dalam Islam, pembahagian harta selepas kematian seseorang boleh berlaku melalui tiga kaedah utama: wasiat, hibah, dan faraid. Setiap kaedah ini mempunyai hukum dan syarat yang berbeza serta kesan yang berlainan terhadap waris dan penerima.

  • Wasiat ialah pemberian harta selepas kematian seseorang kepada individu tertentu yang bukan waris dengan kadar maksimum satu pertiga daripada harta pusaka. Wasiat hanya sah jika tidak melanggar hak waris yang ditetapkan oleh faraid. Hadis Nabi SAW menyebut:
    “Sesungguhnya Allah telah memberikan hak kepada setiap yang berhak, maka tidak ada wasiat untuk waris.”(Riwayat Abu Daud, al-Tirmizi, dan Ibnu Majah)
    Wasiat memberi ruang kepada seseorang untuk menyumbangkan harta kepada pihak yang dikehendaki, seperti badan kebajikan, anak angkat, atau individu tertentu. Namun, wasiat yang melanggar hukum syarak boleh terbatal.
  • Hibah ialah pemberian harta kepada seseorang semasa masih hidup tanpa mengharapkan balasan. Ia boleh diberikan kepada sesiapa sahaja, termasuk waris atau bukan waris. Hibah menjadi sah apabila penerima telah menerima harta tersebut sebelum pemberi meninggal dunia. Konsep hibah digalakkan dalam Islam sebagai salah satu bentuk kebaikan dan kasih sayang.
  • Faraid ialah sistem pembahagian harta pusaka yang telah ditetapkan oleh Allah dalam Al-Quran (Surah An-Nisa: 11-12, 176). Faraid memastikan harta pusaka diagihkan secara adil kepada waris yang sah seperti anak, isteri, suami, ibu bapa, dan saudara terdekat.

Setiap kaedah ini mempunyai implikasi hukum yang berbeza dan perlu difahami bagi mengelakkan pertikaian dalam pengurusan harta. Oleh itu, penting bagi seseorang untuk merancang pembahagian harta mengikut kaedah yang bersesuaian dengan syariat Islam.

Anggapan Mati Dalam Undang-Undang Keluarga Islam Selangor

Dalam perundangan Islam, anggapan mati adalah satu konsep penting bagi membolehkan seorang isteri meneruskan kehidupan jika suaminya hilang tanpa khabar berita. Menurut Seksyen 54(1) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor, seseorang perempuan boleh mengemukakan permohonan untuk perakuan anggapan kematian suami sekiranya:

  • Suaminya telah mati,
  • Dipercayai telah mati,
  • Tidak didengar berita selama empat tahun atau lebih.

Mahkamah Syariah akan menjalankan siasatan untuk memastikan bahawa suami benar-benar tidak dapat dikesan sebelum mengeluarkan perakuan kematian tersebut. Ini bertujuan untuk melindungi hak isteri dan membolehkan dia meneruskan kehidupan, termasuk berkahwin semula.

Sekiranya perakuan kematian suami diperoleh, isteri juga boleh memohon fasakh berdasarkan Seksyen 53 enakmen yang sama. Keputusan ini bukan sahaja membolehkan isteri berkahwin semula tetapi juga memberi hak untuknya menuntut harta pusaka suami sekiranya ada.

Dari sudut syariah, anggapan mati adalah satu konsep yang selari dengan prinsip keadilan dan menjaga kebajikan isteri. Dalam kes seperti ini, hukum syarak membenarkan mahkamah membuat keputusan setelah mengambil kira semua bukti dan keterangan yang ada.

Bolehkah Anak Angkat Menuntut Harta Pusaka?

Dalam Islam, anak angkat tidak dianggap sebagai waris yang sah menurut hukum faraid. Oleh itu, anak angkat tidak berhak menuntut harta pusaka ibu bapa angkat melalui faraid kerana mereka bukan waris yang diiktiraf dalam pembahagian harta pusaka Islam.

Namun, terdapat beberapa cara untuk memberi harta kepada anak angkat agar kebajikan mereka tetap terpelihara:

  1. Hibah – Pemberian harta kepada anak angkat semasa hidup boleh dilakukan tanpa had jumlah tertentu. Ini adalah cara paling berkesan untuk memastikan anak angkat mendapat bahagian harta yang diinginkan oleh ibu bapa angkat mereka.
  2. Wasiat – Anak angkat boleh menerima wasiat dengan kadar tidak melebihi 1/3 daripada harta pusaka. Wasiat ini hanya boleh dibuat kepada bukan waris dan perlu mendapat persetujuan waris lain sekiranya melebihi satu pertiga harta.
  3. Pengagihan Melalui Mahkamah – Jika terdapat perjanjian atau dokumen berkaitan yang menunjukkan niat ibu bapa angkat untuk memberi harta kepada anak angkat, anak angkat boleh memohon melalui Mahkamah Sivil.

Dalil yang menyokong sistem faraid ialah firman Allah dalam Surah An-Nisa: 11: “Allah mensyariatkan bagimu tentang (pembahagian pusaka untuk) anak-anakmu…”

Walaupun anak angkat tidak mendapat bahagian faraid, ibu bapa angkat masih boleh memastikan kebajikan mereka terjaga melalui hibah dan wasiat.

Bolehkah Isteri Memfailkan Fasakh Jika Suami Tidak Memberi Nafkah?

Ya, seorang isteri boleh memfailkan fasakh jika suami gagal memberi nafkah selama tiga bulan berturut-turut, seperti yang dinyatakan dalam Seksyen 53(1)(b) Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam Selangor. Dalam Islam, memberi nafkah adalah tanggungjawab utama suami terhadap isteri dan anak-anak.

Firman Allah dalam Surah Al-Baqarah: 233: “Dan kewajipan bapa ialah memberi makan dan pakaian kepada ibu dengan cara yang patut…”

Selain itu, Rasulullah SAW bersabda: “Cukuplah seseorang itu dikira berdosa jika dia mensia-siakan orang yang menjadi tanggungannya.” (Riwayat Abu Daud)

Jika suami mengabaikan nafkah tanpa sebab yang sah, isteri mempunyai hak untuk mendapatkan keadilan melalui Mahkamah Syariah. Proses fasakh boleh dimulakan dengan mengemukakan bukti seperti penyata kewangan, keterangan saksi, atau dokumen lain yang membuktikan suami gagal menunaikan tanggungjawabnya.

Selain fasakh, isteri juga boleh membuat tuntutan nafkah tertunggak sekiranya suami tidak menunaikan tanggungjawabnya sebelum ini. Mahkamah boleh mengarahkan suami untuk membayar jumlah nafkah yang tertunggak serta menetapkan nafkah yang perlu dibayar pada masa akan datang.

Implikasi Undang-Undang terhadap Pengajaran Agama Tanpa Tauliah di Selangor

Pendahuluan

Dalam sesebuah masyarakat Islam, penyampaian ilmu agama merupakan suatu keperluan yang amat dititikberatkan bagi memastikan pemahaman yang benar terhadap ajaran Islam. Namun, dalam konteks perundangan Islam di Malaysia, pengajaran agama Islam tertakluk kepada kawal selia pihak berkuasa agama negeri bagi memastikan kesahihan serta ketulenan ilmu yang diajarkan. Di Negeri Selangor, pengajaran agama tanpa tauliah dianggap sebagai suatu kesalahan di bawah Seksyen 14 Enakmen Jenayah Syariah (Negeri Selangor) 1995.

Peruntukan Undang-Undang Mengenai Tauliah

Kehendak perundangan terhadap keperluan tauliah dalam pengajaran agama Islam bertujuan untuk memastikan setiap individu yang mengajar memiliki kelayakan yang diiktiraf oleh pihak berkuasa agama. Seksyen 14 Enakmen tersebut memperuntukkan bahawa:

“Mana-mana orang yang tanpa tauliah yang diberikan oleh Majlis atau tanpa kebenaran bertulis daripada Jawatankuasa Fatwa, mengajar atau memberi syarahan mengenai agama Islam atau apa-apa perkara tentang agama Islam di mana-mana tempat dalam negeri ini, adalah melakukan suatu kesalahan dan apabila disabitkan boleh didenda tidak melebihi tiga ribu ringgit atau dipenjarakan selama tempoh tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya.”

Peruntukan ini menunjukkan bahawa keperluan tauliah bukan sekadar formaliti tetapi suatu keperluan yang mempunyai implikasi undang-undang yang jelas bagi memastikan pengajaran agama di Selangor dikawal selia secara berkesan.

Dalil Syarak dan Kepentingan Pengawalan Ilmu

Islam sendiri menetapkan garis panduan yang ketat dalam penyebaran ilmu agama bagi mengelakkan penyelewengan yang boleh merosakkan aqidah umat Islam. Allah SWT berfirman dalam Surah Al-Isra’ (17:36):

“Dan janganlah kamu mengikuti apa yang kamu tidak mempunyai pengetahuan tentangnya. Sesungguhnya pendengaran, penglihatan, dan hati, semuanya itu akan diminta pertanggungjawaban.”

Rasulullah SAW juga memberi amaran keras terhadap mereka yang menyampaikan ajaran Islam tanpa ilmu yang sahih, sebagaimana hadis Baginda:

“Barang siapa yang berdusta atas (nama)ku dengan sengaja, maka hendaklah dia menempati tempat duduknya dalam neraka.” (Riwayat Bukhari & Muslim)

Hadis ini menunjukkan bahawa ilmu agama bukanlah sesuatu yang boleh diajarkan sewenang-wenangnya tanpa merujuk kepada sumber yang sahih dan tanpa autoriti yang diiktiraf.

Keperluan Tauliah dalam Konteks Semasa

Keperluan mendapatkan tauliah dalam mengajar agama Islam bukan sekadar memenuhi kehendak perundangan, tetapi ia juga mempunyai kepentingan dalam memastikan integriti ilmu agama terus terpelihara. Antara kepentingan utama tauliah adalah:

  1. Memastikan Ketulenan Ajaran Islam
    • Pengajaran agama yang tidak terkawal boleh membuka ruang kepada penyebaran ajaran yang bercanggah dengan prinsip Islam sebenar.
  2. Mengelakkan Penyebaran Ajaran Sesat
    • Kes-kes ajaran sesat yang muncul dari masa ke masa membuktikan bahawa kawal selia pengajaran agama adalah suatu keperluan yang mendesak.
  3. Menjaga Keharmonian Masyarakat
    • Pengajaran yang tidak dikawal boleh menyebabkan perpecahan dalam kalangan masyarakat apabila wujud pelbagai tafsiran yang tidak selari dengan pandangan arus perdana Islam.
  4. Mencegah Eksploitasi atas Nama Agama
    • Terdapat individu yang mengambil kesempatan menggunakan agama sebagai medium untuk kepentingan peribadi, sama ada dari segi kewangan atau pengaruh sosial.

Kesimpulan

Keperluan tauliah dalam pengajaran agama Islam bukanlah suatu halangan kepada penyebaran ilmu, sebaliknya ia merupakan mekanisme kawalan bagi memastikan kesahihan serta integriti ilmu Islam terpelihara. Peruntukan undang-undang yang menetapkan bahawa pengajaran tanpa tauliah sebagai suatu kesalahan adalah suatu langkah yang wajar dalam memastikan ajaran Islam tidak disalahgunakan oleh individu yang tidak berkelayakan. Dalam konteks ini, adalah menjadi tanggungjawab setiap Muslim untuk menghormati peraturan ini demi kemaslahatan masyarakat serta menjaga kemurnian agama Islam.

Kesalahan Menghina Islam atau Institusi Islam

Menghina agama Islam atau institusi Islam merupakan satu kesalahan serius dalam undang-undang Syariah. Tindakan ini boleh merosakkan keharmonian masyarakat dan menimbulkan kegelisahan dalam kalangan umat Islam.

Allah SWT berfirman dalam Surah Al-Hujurat: 11:

“Wahai orang-orang yang beriman! Janganlah suatu kaum menghina kaum yang lain, kerana boleh jadi mereka (yang dihina) lebih baik daripada mereka (yang menghina).”

Menurut Seksyen 10, Enakmen Jenayah Syariah (Negeri Selangor) 1995, sesiapa yang dengan niat menghina atau menyebabkan agama Islam dipandang hina boleh dikenakan:

  • Denda tidak melebihi RM5,000, atau
  • Penjara tidak melebihi tiga tahun, atau
  • Sebatan tidak melebihi enam kali, atau
  • Gabungan mana-mana hukuman di atas.

Hukuman ini bertujuan untuk menjaga kesucian Islam dan memastikan masyarakat menghormati institusi agama.

Kesalahan Mempropagandakan Doktrin Palsu

Dalam Islam, penyebaran ajaran atau doktrin yang bertentangan dengan akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah adalah satu kesalahan yang serius. Ia boleh mengelirukan masyarakat dan merosakkan kefahaman umat Islam terhadap ajaran yang benar.

Allah SWT berfirman dalam Surah An-Nisa: 59:

“Wahai orang-orang yang beriman! Taatilah Allah dan taatilah Rasul (Nya), serta Ulil-Amri (pemimpin) di kalangan kamu. Kemudian jika kamu berbantah-bantah dalam sesuatu perkara, maka hendaklah kamu mengembalikannya kepada (kitab) Allah (Al-Quran) dan (Sunnah) Rasul-Nya…”

Menurut Seksyen 7, Enakmen Jenayah Syariah (Negeri Selangor) 1995, sesiapa yang mempropagandakan doktrin palsu atau ajaran yang bertentangan dengan prinsip Islam boleh dikenakan:

  • Denda tidak melebihi RM3,000, atau
  • Penjara tidak melebihi dua tahun, atau
  • Gabungan kedua-duanya sekali.

Langkah ini diambil bagi memastikan kesucian akidah Islam terus terpelihara dan umat Islam tidak terjebak dengan ajaran sesat.

Kesalahan Liwat

Liwat merupakan perbuatan terkutuk yang diharamkan dalam Islam dan dikategorikan sebagai jenayah Syariah di Selangor. Allah SWT berfirman:

“Dan (ingatlah kisah) Nabi Lut ketika dia berkata kepada kaumnya: ‘Patutkah kamu melakukan perbuatan keji yang tidak pernah dilakukan oleh seorang pun daripada penduduk alam sebelum kamu? Sesungguhnya kamu mendatangi lelaki untuk memuaskan nafsu syahwat kamu, bukan kepada perempuan, bahkan kamu ini adalah kaum yang melampaui batas.'” (Surah Al-A’raf: 80-81)

Dalam hadis, Rasulullah SAW bersabda: “Barang siapa yang kamu dapati melakukan perbuatan kaum Nabi Lut (liwat), maka bunuhlah pelaku dan pasangannya.” (Riwayat Abu Daud, Tirmizi, dan Ibnu Majah)

Di bawah Seksyen 28 Enakmen Jenayah Syariah (Negeri Selangor) 1995, liwat merupakan kesalahan yang boleh dihukum dengan denda tidak melebihi RM5,000, penjara tidak melebihi tiga tahun, sebatan tidak melebihi enam kali, atau kombinasi hukuman tersebut.

Persetubuhan syubhah

Penetapan nasab dalam Islam adalah prinsip penting yang bertujuan menjaga maruah, hak dan keturunan seseorang. Beberapa dalil daripada al-Quran dan Hadith menunjukkan betapa seriusnya isu ini:

1. Surah al-Isra’, ayat 70:

“Dan sesungguhnya Kami telah memuliakan anak-anak Adam…”
Ayat ini menjadi asas kepada prinsip bahawa setiap insan, tanpa mengira asal-usul, berhak diberi penghormatan dan perlindungan. Anak yang lahir dari hubungan syubhah tidak boleh dihina atau dinafikan haknya.

2. Hadith Rasulullah SAW:

Nabi SAW bersabda:
“Anak itu bagi (pemilik) tempat tidur, dan bagi penzina adalah batu (yakni tiada hak terhadap anak).”
(Riwayat al-Bukhari dan Muslim)
Hadith ini membezakan antara hubungan yang sah atau hampir sah (syubhah) dengan zina yang terang-terangan. Ia menunjukkan bahawa hanya dalam kes zina yang jelas, anak tidak dinasabkan kepada lelaki tersebut.

3. Kaedah Fiqhiyyah:

“Al-khata’ fi al-i’tiqad la yatrah al-hukm.”
Kesilapan dalam sangkaan (contohnya menyangka perkahwinan itu sah) tidak menggugurkan kesan hukum yang bersangkut-paut seperti penetapan nasab anak.

Peruntukan Undang-Undang di Selangor

Selari dengan prinsip-prinsip syarak ini, undang-undang keluarga Islam di negeri Selangor memperuntukkan secara jelas perkara ini dalam:

Seksyen 114, Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Selangor) 2003:

“Jika seorang lelaki melakukan persetubuhan syubhah dengan seorang perempuan, dan kemudiannya perempuan itu melahirkan seorang anak dalam tempoh antara enam bulan qamariah hingga empat tahun qamariah selepas persetubuhan itu, maka lelaki itu hendaklah disifatkan sebagai bapa anak itu.”

Peruntukan ini berfungsi sebagai perlindungan terhadap hak nasab anak, khususnya dalam keadaan di mana hubungan berlaku dalam keadaan sangkaan sah, tetapi tidak memenuhi syarat yang diperlukan.

Apa Itu Persetubuhan Syubhah?

Persetubuhan syubhah merujuk kepada hubungan seksual yang berlaku dalam keadaan kekeliruan hukum, seperti:

  • Nikah yang difikirkan sah, tetapi sebenarnya rosak atau tidak sah.

  • Suami isteri yang menyangka telah bercerai tetapi belum.

  • Nikah tanpa wali atau tanpa dua saksi yang sah tanpa disedari.

Dalam kes-kes sebegini, walaupun hubungan tidak sah menurut hukum syarak, ia tidak dikira sebagai zina murni kerana tidak ada niat maksiat secara sedar.

Kesimpulan

Islam ialah agama yang adil dan menjaga hak setiap individu. Dengan menetapkan nasab anak hasil hubungan syubhah kepada lelaki yang terlibat, undang-undang Islam di Selangor melindungi maruah anak dan memastikan mereka tidak menjadi mangsa keadaan. Pendekatan ini berpaksikan kepada prinsip rahmah dan hikmah yang digariskan dalam al-Quran, hadith, dan kaedah fiqh yang muktabar.